Việc Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi mở ra kỳ vọng về một chu kỳ dòng vốn mới, khi thị trường có cơ hội tiếp cận nhóm nhà đầu tư và các quỹ chỉ số lớn hơn. Tuy nhiên, một câu hỏi được đặt ra là bao nhiêu kỳ vọng đã được phản ánh vào giá cổ phiếu, trong khi dòng vốn ngoại vẫn liên tục rút khỏi thị trường trong những năm gần đây.
Tại sự kiện "Viet Nam Becoming" do Chứng khoán SSI tổ chức ngày 18/9, các chuyên gia quốc tế cho rằng thị trường đã phần nào phản ánh câu chuyện nâng hạng, nhưng đây chưa phải điểm kết thúc của dòng vốn. Để sự quan tâm của nhà đầu tư quốc tế chuyển thành dòng tiền dài hạn, Việt Nam vẫn cần cải thiện khả năng tiếp cận thị trường, chất lượng quản trị và niềm tin của nhà đầu tư.
Kỳ vọng nâng hạng đã phản ánh đến đâu?
Ông Pankaj Mataney - Giám đốc phụ trách Kinh doanh Nền tảng và Chiến lược Chỉ số khu vực châu Á của Morgan Stanley cho rằng khi đánh giá tác động của nâng hạng cần phân biệt giữa dòng vốn ngắn hạn và dài hạn. Dòng tiền có thể đến rồi đi, trong khi sự tham gia của các nhà đầu tư dài hạn mới có ý nghĩa đối với mặt bằng định giá. "Dòng vốn dài hạn sẽ đẩy giá cổ phiếu tăng cao hơn", ông nhận định.
Thực tế, VN-Index đã tăng trưởng mạnh trong 2 năm qua, song diễn biến này không chỉ đến từ câu chuyện nâng hạng mà còn là sự kết hợp của nhiều yếu tố như thuế quan, các nhịp điều chỉnh của thị trường và hoạt động bắt đáy.
Điều đó cũng khiến câu hỏi về mức độ kỳ vọng đã được phản ánh vào giá trở nên đáng chú ý. Trước quan điểm cho rằng sau khi FTSE nâng hạng, phần lớn kỳ vọng đã được phản ánh và thị trường có thể bước vào một nhịp giảm, chuyên gia Morgan Stanley cho rằng câu chuyện vẫn còn phía trước.
Theo ông, FTSE mới là bước đầu tiên, còn MSCI mới là đích đến. Ông ước tính khoảng 5 tỷ USD có thể được giải ngân trong giai đoạn đầu và quy mô này còn có thể tăng lên khi Việt Nam được đưa vào thêm các chỉ số, qua đó tiếp cận nhiều nhóm nhà đầu tư hơn.
Nhưng nếu dư địa dòng vốn vẫn còn, câu hỏi tiếp theo là vì sao nhà đầu tư nước ngoài đã liên tục rút vốn trong những năm qua, ngay cả khi câu chuyện nâng hạng ngày càng rõ nét?
Cơ hội "tái định giá"
Theo ông Ngô Vinh Tuấn, Giám đốc Đầu tư VinaCapital Group, sự quan tâm của nhà đầu tư quốc tế đối với Việt Nam vẫn tồn tại, đặc biệt khi thị trường ngày càng được nhắc đến nhiều hơn trên truyền thông quốc tế.
Tuy nhiên, sự quan tâm chỉ có thể chuyển thành dòng vốn khi đi cùng hiệu suất đầu tư. Ông cho rằng 2-3 năm qua là giai đoạn khó khăn, trong khi nhà đầu tư thường nhìn vào kết quả trong một khoảng thời gian tương đối ngắn. Khi hiệu suất không đủ hấp dẫn trong thời gian dài, mức độ quan tâm cũng suy giảm.
Vì vậy, quyết định phân bổ vốn của nhà đầu tư quốc tế không chỉ phụ thuộc vào câu chuyện nâng hạng, mà còn gắn với khả năng duy trì hiệu suất, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp và mặt bằng định giá. Dù vậy, chính những yếu tố này lại đang mở ra cơ sở cho một đợt tái định giá.
"Nếu nhìn vào định giá, các bội số hiện tại và tiềm năng tăng trưởng lợi nhuận vẫn còn đó, chúng ta có hầu như đầy đủ các yếu tố cần thiết cho một đợt tái định giá thị trường", ông nhận định.
Từ nâng hạng đến dòng vốn dài hạn
Như vậy, nâng hạng có thể tạo thêm lực đẩy cho dòng vốn, nhưng để dòng tiền ở lại lâu hơn, câu chuyện không dừng ở việc Việt Nam xuất hiện trong các bộ chỉ số. Thị trường còn phải tạo được niềm tin đủ lớn để các tổ chức quốc tế duy trì phân bổ trong dài hạn.
Đây cũng là điểm được ông Simon N. Williams, Giám đốc Điều hành BlackRock, nhấn mạnh. Theo ông, việc được FTSE Russell nâng hạng trước hết giúp Việt Nam tăng mức độ hiện diện trong cộng đồng đầu tư quốc tế. Khi xuất hiện trong các chỉ số thị trường mới nổi, ngày càng nhiều quỹ chủ động tham chiếu theo MSCI hoặc FTSE sẽ bắt đầu nghiên cứu thị trường.
Tuy nhiên, nâng hạng mới chỉ là một cột mốc. Để sự quan tâm chuyển thành dòng vốn thực tế, Việt Nam cần tiếp tục tháo gỡ các rào cản trong khả năng tiếp cận thị trường, trong đó có quy trình IPO.
Theo ông Simon, dù thời gian chuẩn bị niêm yết gần đây đã được rút ngắn từ 40 xuống 15 ngày, các vấn đề như yêu cầu ký quỹ trước (pre-funding), phân bổ cổ phiếu, thời gian hạn chế chuyển nhượng (lock-up) và sự thiếu chắc chắn về thời điểm phê duyệt niêm yết vẫn có thể khiến bộ phận quản lý rủi ro của các quỹ ngoại không cho phép đội ngũ đầu tư tham gia. Việc tiếp tục hoàn thiện quy trình dựng sổ (book-building) theo thông lệ quốc tế sẽ giúp tạo điều kiện thuận lợi hơn cho dòng vốn ngoại.
Bên cạnh đó, ông Simon cho rằng cải thiện tỷ lệ free-float, duy trì tính nhất quán của quy định và củng cố niềm tin của nhà đầu tư cũng là những điều kiện cần thiết để dòng vốn được duy trì trong dài hạn.
Cùng góc nhìn này, ông Tanwa Chinnapha, Giám đốc Đầu tư Trực tiếp, Kiatnakin Phatra Financial Group, cho rằng sau nâng hạng, Việt Nam sẽ thu hút thêm sự chú ý từ các quỹ thụ động và quỹ chủ động lấy chỉ số làm chuẩn. Nhưng mục tiêu lớn hơn là chuyển sự chú ý đó thành niềm tin của nhóm nhà đầu tư tổ chức.
Theo ông, nhà đầu tư cần nhìn thấy những câu chuyện tăng trưởng mang tính cấu trúc của Việt Nam được chuyển hóa thành lợi nhuận trên thị trường chứng khoán và lợi nhuận cho cổ đông. Điều này đòi hỏi minh bạch, quản trị doanh nghiệp, công bố thông tin và kỷ luật trong phân bổ vốn. "Khi có cả ba yếu tố này, niềm tin vững chắc sẽ đến, dòng tiền sẽ đến", ông nói.