Tái sinh vườn dừa: Lời tri ân từ một doanh nghiệp nửa thế kỷ gắn bó với cây dừa

Sự tri ân phải chuyển thành giá trị lâu dài

Qua thời gian đồng hành cùng dự án "Tái sinh vườn dừa, xanh hoá tương lai", những nụ cười xuất hiện nhiều hơn trên gương mặt của nông dân trồng dừa ở Bến Tre (nay là tỉnh Vĩnh Long).

Công việc canh tác của họ giờ gắn chặt với tiêu chuẩn hữu cơ, với phân bón hữu cơ, những đàn ong mắt đỏ, chiến sĩ diệt sâu đầu đen hại dừa... Dừa ra trái nhiều hơn, ít rụng hơn nhất là trong mùa mưa và đặc biệt, không có một bộ phận nào của trái dừa bị bỏ phí.

Chưa kể, dừa hữu cơ được thu mua với mức giá cao hơn 5 - 10% so với giá thị trường. Vậy nên, những giọt mồ hôi nhỏ xuống vườn dừa đã mang lại cuộc sống đủ đầy hơn cho gia đình người nông dân.

"Tôi cho rằng chữ "tri ân" khá phù hợp với tinh thần của dự án", ông Nguyễn Cường Dũng, Giám đốc Thu mua Nông nghiệp Betrimex, doanh nghiệp khởi xướng và vận hành dự án "Tái sinh vườn dừa, Xanh hoá tương lai" chia sẻ.

Niềm vui của những người nông dân trồng dừa hữu cơ. Ảnh Betrimex

Bởi lẽ, những vườn dừa cùng cộng đồng người trồng dừa đã tạo nên nền tảng để Betrimex hình thành, phát triển và đưa các sản phẩm từ dừa Việt Nam đến nhiều thị trường trên thế giới.

Không dừng lại ở đó, với doanh nghiệp, sự tri ân cần được chuyển hóa thành những giá trị có khả năng duy trì lâu dài, có thể nhìn thấy trong từng vườn dừa và đo lường được trong đời sống của người nông dân.

Sự tri ân được thể hiện khi người trồng dừa được trang bị kiến thức để hiểu rõ hơn về đất, nguồn nước, cây trồng và hệ sinh thái trong chính khu vườn của mình.

Từ nền tảng đó, nông hộ có thể chủ động nhận diện sâu bệnh, sử dụng vật tư đầu vào hợp lý, cải thiện sức khỏe đất và từng bước chuyển đổi sang phương thức canh tác bền vững hơn.

Sự tri ân cũng hiện diện trong quá trình tái sinh vườn dừa. Một vườn cây khỏe cần được chăm sóc dựa trên sự cân bằng giữa năng suất, chất lượng nguyên liệu, sức khỏe của đất và khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Khi vườn dừa được quản lý tốt, người nông dân có thêm cơ sở để duy trì sản xuất ổn định, còn vùng nguyên liệu có điều kiện phát triển bền vững qua nhiều thế hệ.

"Những hoạt động hỗ trợ ngắn hạn có ý nghĩa ở từng thời điểm, còn điều chúng tôi hướng đến là năng lực tự chủ, khả năng thích ứng và sự ổn định sinh kế của nông hộ trong một chặng đường dài", ông Nguyễn Cường Dũng nhấn mạnh.

Đáp đền tiếp nối

Betrimex tri ân vườn dừa và những nông dân trồng dừa. Và năm 2025, doanh nghiệp đã được vinh danh ở hạng mục "Dự án Bền vững" của Giải thưởng Human Act Prize 2025. Như một hành động tri ân đáp đền hành trình tri ân bền bỉ của Betrimex.

"Sự vinh danh này tiếp thêm động lực để chúng tôi chuẩn hóa phương thức triển khai, mở rộng phạm vi tác động và đo lường kết quả của dự án một cách hệ thống hơn", đại diện Betrimex nói.

Đã có 3.327 hộ được đào tạo thông qua các chương trình tập huấn chuyên sâu. Ảnh Betrimex

Hiện nay, vùng nguyên liệu của Betrimex đã đạt hơn 30.000 ha, trong đó có hơn 16.000 ha dừa hữu cơ.

Đã có 20.718 hộ tham gia chuỗi giá trị bền vững, trong đó 3.327 hộ được đào tạo thông qua các chương trình tập huấn chuyên sâu.

Nội dung đào tạo tập trung vào kỹ thuật canh tác hữu cơ, chăm sóc và quản lý vườn dừa, cải thiện độ phì của đất, sử dụng đầu vào hợp lý, nhận diện sâu bệnh và áp dụng các giải pháp kiểm soát sinh học.

Việc đào tạo đi kèm với đồng hành tại vườn giúp người nông dân từng bước nâng cao khả năng quan sát, đánh giá và chủ động quản lý hoạt động canh tác.

"Trong bối cảnh vùng trồng dừa đang chịu nhiều tác động từ biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, thời tiết cực đoan và sự thay đổi của các loại sâu bệnh, kiến thức, kỳ thuật và dữ liệu phù hợp giúp các nông hộ đưa ra quyết định tốt hơn", đại diện Betrimex giải thích.

Từ góc độ môi trường, 91% chất thải sinh học trong mô hình được tái chế. Các phụ phẩm phát sinh từ chuỗi sản xuất được xem là nguồn tài nguyên để tiếp tục nghiên cứu, xử lý và đưa trở lại chu trình sản xuất. Việc canh tác hữu cơ trong phạm vi dự án cũng góp phần giảm khoảng 210 tCO₂e mỗi năm.

"Mục tiêu cốt lõi của dự án được giữ vững. Đó là tái sinh vườn dừa, nâng cao năng lực và sinh kế của nông hộ, đồng thời tạo ra những giá trị thiết thực cho cộng đồng tại các địa phương có vùng nguyên liệu", ông Nguyễn Cường Dũng khẳng định.

Và hợp lực cộng đồng

Nhìn vào kết quả đã đạt được, vị đại diện Betrimex cho rằng, ý nghĩa của những con số nằm ở sự thay đổi phía sau.

Nhờ dự án, người trồng dừa có thêm kiến thức và năng lực quản lý vườn; tài nguyên được sử dụng hiệu quả hơn. Và một điều đáng ghi nhận khác là các mô hình phúc lợi cộng đồng đã được hình thành và từng bước có thêm nguồn lực để duy trì.

Năm 2021, Hợp tác xã Công Bằng Hưng Lễ đã đạt chứng nhận Fairtrade (Thương mại công bằng). Cơ chế này tạo thêm nguồn lực để chính người dân cùng thảo luận, lựa chọn và triển khai các hoạt động phúc lợi phù hợp với nhu cầu tại địa phương.

Đến năm 2025, Quỹ phúc lợi Fairtrade đạt khoảng 6 tỷ đồng, được tái đầu tư vào các chương trình hỗ trợ nông hộ, trao tặng phân hữu cơ, phương tiện đi lại và nhiều hoạt động đồng hành cùng cộng đồng vùng nguyên liệu.

Các phụ phẩm phát sinh từ chuỗi sản xuất được xem là nguồn tài nguyên. Ảnh Betrimex

Về phần mình, Betrimex tiếp tục triển khai các dự án hướng trực tiếp đến đời sống người dân. Chương trình "Thắp sáng đường quê" đã lắp đặt 120 đèn năng lượng mặt trời, chiếu sáng một số tuyến đường giao thông nông thôn.

Dự án "Nước sạch học đường" triển khai hệ thống nước sạch tại 3 trường học, phục vụ khoảng 775 học sinh. Trong những năm tới, doanh nghiệp sẽ tiếp tục triển khai các hoạt động cộng đồng dựa trên nhu cầu thực tế tại từng địa phương.

"Cách tiếp cận của chúng tôi là gắn trách nhiệm cộng đồng với vùng nguyên liệu và hoạt động cốt lõi của doanh nghiệp, để giá trị tạo ra có thể quay trở lại phục vụ người nông dân, gia đình của họ và cộng đồng nơi doanh nghiệp đang hiện diện", ông Nguyễn Cường Dũng, đại diện Betrimex cho biết.

Chặng đường phía trước

Mong muốn lớn nhất của Betrimex là kiến tạo một vòng tuần hoàn giá trị bền vững. Trong vòng tuần hoàn đó, vườn dừa được tái sinh và phát triển khỏe mạnh hơn, người nông dân có sinh kế ổn định hơn, tài nguyên được sử dụng hiệu quả hơn, môi trường được bảo vệ tốt hơn và cộng đồng địa phương nhận được những giá trị thiết thực từ chính chuỗi ngành hàng mà họ tham gia.

Vì vậy, đối với các nhà sáng lập dự án, những kết quả bước đầu đã hiện rõ. Tuy nhiên, họ không xem đây là một dự án đã hoàn thành.

Đơn giản bởi trong nông nghiệp, kết quả cần được đánh giá qua nhiều năm thay vì giới hạn trong một mùa vụ. Một vườn dừa cần thời gian dài để sinh trưởng và phục hồi.

Theo đại diện Betrimex, ý nghĩa của những con số nằm ở sự thay đổi phía sau. Ảnh Betrimex

Việc tái canh, trẻ hóa vùng nguyên liệu cần được chuẩn bị đồng bộ từ giống, đất, kỹ thuật chăm sóc đến sự ổn định của đầu ra. Quá trình thay đổi tập quán canh tác và cải thiện sinh kế nông hộ cũng đòi hỏi sự đồng hành kiên trì, liên tục và phù hợp với điều kiện thực tế tại từng địa phương.

Đối với Betrimex, nhiệm vụ sắp tới đã rõ ràng. Doanh nghiệp sẽ tiếp tục tập trung vào tái canh và trẻ hóa vườn dừa, thúc đẩy nông nghiệp tái sinh, cải thiện sức khỏe đất và nâng cao hiệu quả quản lý nguồn nước.

Về môi trường, doanh nghiệp đặt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2035 và Zero Waste vào năm 2040. Trong lộ trình 2024-2040, giai đoạn 2026-2030 sẽ tập trung mở rộng nông nghiệp công nghệ cao, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và hướng tới Net Zero đối với phạm vi phát thải 1 và 2.

"Nếu có một thông điệp muốn chia sẻ với các dự án Human Act Prize 2026, tôi cho rằng, tác động cộng đồng có thể bắt đầu ngay từ hoạt động cốt lõi của doanh nghiệp. Khi hoạt động đó giải quyết đúng nhu cầu, được theo đuổi đủ lâu, triển khai một cách nhất quán và đo lường bằng những thay đổi thực tế, doanh nghiệp có thể tạo ra giá trị bền vững cho con người, môi trường và cộng đồng", ông Nguyễn Cường Dũng, Giám đốc Thu mua Nông nghiệp Betrimex nhắn nhủ.