Từ mâu thuẫn nội bộ đến quyết định giải thể
Ảnh minh hoạ.
Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo kết luận về việc giải quyết khiếu nại liên quan HTX Suối Ngọc - Vua Bà, xã Yên Xuân, TP Hà Nội. HTX này được thành lập năm 1999 tại xã Tiến Xuân, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình, trên cơ sở tổ hợp tác do ông Trần Văn Cầu và ông Nguyễn Ngọc Nguyên sáng lập.
Trong quá trình hoạt động, HTX phát sinh một số tồn tại về tổ chức, quản lý và tài chính. Mâu thuẫn nội bộ lên đến đỉnh điểm năm 2002 khi Đại hội xã viên không bầu gia đình ông Nguyễn Ngọc Nguyên vào Ban quản trị, sau đó biểu quyết khai trừ ông Nguyên và bà Lộc.
Từ đơn khiếu nại của ông Nguyên, UBND huyện Lương Sơn ban hành Quyết định số 1324 ngày 18/11/2002, đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và con dấu của HTX. Tuy nhiên, sau đó Đoàn thanh tra liên ngành tỉnh Hòa Bình xác định các sai phạm của HTX chưa đến mức phải đình chỉ hoặc giải thể và đề nghị cho HTX tiếp tục hoạt động.
Dù vậy, năm 2003, UBND tỉnh Hòa Bình ban hành quyết định yêu cầu HTX chuyển đổi thành doanh nghiệp. Việc HTX không chuyển đổi mô hình sau đó trở thành căn cứ để các cơ quan chức năng thúc đẩy việc giải thể.
Đáng chú ý, ngày 3/11/2005, chính UBND huyện Lương Sơn có Văn bản số 45 báo cáo UBND tỉnh Hòa Bình rằng không đủ căn cứ pháp lý để giải thể bắt buộc HTX Suối Ngọc - Vua Bà. Bộ Tư pháp và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam cũng có ý kiến cho rằng pháp luật về Hợp tác xã không quy định bắt buộc HTX phải chuyển đổi thành doanh nghiệp.
Tuy nhiên, ngày 4/4/2007, UBND huyện Lương Sơn vẫn ban hành quyết định về việc giải thể bắt buộc HTX Suối Ngọc - Vua Bà. Các quyết định giải quyết khiếu nại sau đó của Chủ tịch UBND huyện Lương Sơn và Chủ tịch UBND tỉnh Hòa Bình (cũ) tiếp tục giữ nguyên quyết định này.
Kiến nghị bãi bỏ quyết định giải thể
Theo thông báo kết luận Thanh tra Chính phủ, việc giải thể bắt buộc và giải quyết khiếu nại nêu trên đối với HTX không phù hợp quy định tại khoản 2 Điều 42 Luật Hợp tác xã năm 2003. Thanh tra Chính phủ cho rằng phần lớn những tồn tại của HTX không thuộc trường hợp phải giải thể bắt buộc. Một số vi phạm về kế toán, thuế, đất đai đã được cơ quan chức năng xử lý và HTX thực hiện khắc phục.
Đối với việc chậm tổ chức Đại hội xã viên, Thanh tra Chính phủ ghi nhận HTX đã tổ chức đại hội trước thời điểm bị thanh tra khoảng 10 tháng, có đại diện chính quyền địa phương tham dự nhưng không được yêu cầu chấn chỉnh. TTCP cũng xác định, việc yêu cầu HTX chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp không phải là căn cứ pháp lý để buộc giải thể HTX.
Về diện tích đất lâm nghiệp 280,87 ha, Thanh tra Chính phủ xác định việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không đúng thẩm quyền có nguyên nhân từ việc chính quyền địa phương hướng dẫn HTX thực hiện thủ tục.
Sau khi xã Tiến Xuân được sáp nhập về Hà Nội, vụ việc tiếp tục kéo dài qua nhiều năm. Việc quyết định giải thể năm 2007 được xác định có vấn đề về căn cứ pháp lý khiến quá trình xử lý, giải thể HTX không thể hoàn tất. Trong thời gian này, HTX vẫn duy trì việc quản lý, chăm sóc và bảo vệ diện tích rừng được giao; đồng thời đã dừng các hoạt động kinh doanh du lịch trái phép theo nội dung được thanh tra nêu.
Để giải quyết dứt điểm vụ việc, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Chủ tịch UBND TP Hà Nội ban hành quyết định bãi bỏ Quyết định số 290 ngày 4/4/2007 của UBND huyện Lương Sơn. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng hướng dẫn HTX Suối Ngọc - Vua Bà hoàn thiện thủ tục củng cố tổ chức theo Luật Hợp tác xã hiện hành nếu HTX có nhu cầu tiếp tục hoạt động.
Các cơ quan liên quan được yêu cầu rà soát, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân qua từng thời kỳ để xử lý theo quy định.
Văn phòng Chính phủ ra thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chỉ đạo UBND tỉnh Phú Thọ, UBND TP Hà Nội cùng cơ quan, đơn vị liên quan thực hiện kết luận thanh tra này.