Tổng LĐLĐ Việt Nam vừa tổ chức hội thảo khoa học đánh giá 5 năm thực hiện Bộ Luật Lao động 2019, nhằm làm rõ những tác động đối với người lao động (NLĐ) và đề xuất nội dung cần sửa đổi, bổ sung. Một trong những vấn đề nhận được nhiều ý kiến là giảm thời giờ làm việc bình thường trong khu vực doanh nghiệp (DN).
Mang lại nhiều lợi íchGS-TS Lê Vân Trình, Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn Vệ sinh lao động Việt Nam, cho biết dù pháp luật khuyến khích DN áp dụng thời gian làm việc 40 giờ/tuần, song trên thực tế, mức 48 giờ/tuần vẫn phổ biến, nhất là trong các ngành thâm dụng lao động. NLĐ thường xuyên làm việc với cường độ cao, tăng ca kéo dài, dẫn đến suy giảm sức khỏe, gia tăng bệnh nghề nghiệp, chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng.
Việc giảm giờ làm giúp người lao động có thời gian tái tạo sức lao động, bảo vệ sức khỏe
Từ thực tế đó, GS-TS Lê Vân Trình đề xuất nghiên cứu giảm thời giờ làm việc bình thường theo lộ trình, từ 48 giờ/tuần hiện nay xuống 44 giờ và tiến tới 40 giờ, phù hợp với xu hướng quốc tế và điều kiện phát triển của Việt Nam. Cùng với đó, khi sửa đổi Bộ Luật Lao động, cần bảo đảm thực chất quyền nghỉ ngơi của NLĐ, thông qua tăng cường thanh tra việc nghỉ giữa giờ, nghỉ phép năm; quy định rõ thời gian nghỉ phục hồi sau ca làm việc nhằm phòng ngừa tai nạn lao động và suy giảm sức khỏe.
"Giờ làm việc, giờ nghỉ ngơi là quyền lợi chính đáng của NLĐ, không phải phúc lợi hay sự linh hoạt mang tính ban phát của DN" - ông Lê Vân Trình nhấn mạnh.
Việc giảm giờ làm việc bình thường xuống dưới 48 giờ/tuần cũng là nội dung được Tổng LĐLĐ Việt Nam nhiều lần kiến nghị nhằm thực hiện Nghị quyết 101/2019 của Quốc hội. Nghị quyết này giao Chính phủ căn cứ tình hình phát triển kinh tế - xã hội, nghiên cứu đề xuất giảm thời giờ làm việc bình thường của NLĐ xuống thấp hơn 48 giờ/tuần và báo cáo Quốc hội xem xét vào thời điểm thích hợp.
Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam, cho rằng giảm giờ làm việc mang lại nhiều lợi ích, vừa giúp NLĐ phục hồi sức lao động, bảo vệ sức khỏe vừa giảm áp lực lên hệ thống an sinh xã hội. Ông dẫn chứng tại Trung Quốc, khi thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 2.500 USD/năm, nước này đã giảm giờ làm xuống 40 giờ/tuần. Trong khi đó, thu nhập bình quân của Việt Nam hiện đã vượt mức này nhưng giờ làm việc phổ biến vẫn chưa thay đổi.
Ở góc độ từ cơ sở, bà Châu Thị Ngọc Liên, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Thái Sơn S.P (phường Thạnh Mỹ Tây, TP HCM), cho biết nhiều NLĐ mong muốn thu hẹp sự chênh lệch về thời gian làm việc giữa khu vực cơ quan nhà nước với khu vực DN, hướng tới sự thống nhất, công bằng hơn. Ngoài giờ làm việc chính thức, nhiều NLĐ còn phải tăng ca, kéo dài thời gian làm việc, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và đời sống gia đình.
Từ đó, bà Liên đề xuất xây dựng lộ trình giảm giờ làm linh hoạt. Trước mắt, cần có quy định để NLĐ có thể nghỉ ít nhất một ngày thứ bảy mỗi tháng.
Nhiều doanh nghiệp tiên phongThực tế cho thấy một số DN đã chủ động áp dụng thời gian làm việc dưới 48 giờ/tuần, như Công ty TNHH Juki Việt Nam (KCX Tân Thuận, TP HCM).
Đại diện Công đoàn Công ty TNHH Juki Việt Nam cho biết hằng năm, vào tháng 11, Công đoàn và ban giám đốc đều họp bàn, thống nhất kế hoạch thời giờ làm việc và nghỉ ngơi cho NLĐ trong năm kế tiếp, bao gồm số ngày nghỉ lễ, Tết, nghỉ phép và các ngày nghỉ bổ sung. Riêng năm 2026, ngoài 11 ngày nghỉ lễ, Tết theo quy định, công ty còn bố trí thêm 35 ngày nghỉ cho NLĐ.
Các ngày nghỉ này được sắp xếp vào thứ hai hằng tuần hoặc gắn với dịp lễ, giúp NLĐ có kỳ nghỉ dài ngày hơn. Nhờ đó, mỗi tháng, NLĐ tại Công ty TNHH Juki Việt Nam được nghỉ ít nhất 2 ngày thứ bảy, có tháng được nghỉ trọn vẹn các ngày cuối tuần.
Dù là DN sản xuất với gần 1.000 lao động, Juki Việt Nam vẫn duy trì thời gian làm việc thực tế dưới 48 giờ/tuần. Năm 2026, số ngày làm việc trung bình của NLĐ chỉ khoảng 21,67 ngày/tháng.
Theo đại diện Công đoàn Công ty TNHH Juki Việt Nam, việc tăng ngày nghỉ đáp ứng nguyện vọng chính đáng của NLĐ, giúp họ tái tạo sức khỏe. Trường hợp đơn hàng gấp, buộc phải tăng ca, thu nhập của NLĐ cũng được cải thiện tương xứng.
Chị Phạm Ny, công nhân đã làm việc hơn 4 năm tại Công ty TNHH Juki Việt Nam, bày tỏ: "Con tôi đang gửi ông bà ở quê. Vì vậy, tôi rất trân trọng những ngày nghỉ mà công ty dành cho NLĐ để có thể về thăm con. Nếu đi làm vào ngày nghỉ, thu nhập sẽ cao hơn nên NLĐ đều đồng thuận".
Công ty CP Bất động sản Trường Sơn (phường Thạnh Mỹ Tây, TP HCM) cũng đang áp dụng thời gian làm việc 40 giờ/tuần. Bà Đỗ Thị Hằng, Giám đốc kinh doanh công ty, cho hay DN luôn xem NLĐ là tài sản quý. Trước đây, công ty làm việc 44 giờ/tuần nhưng sau đại dịch COVID-19 đã quyết định giảm giờ làm, cho NLĐ nghỉ trọn vẹn 2 ngày cuối tuần.
Theo bà Hằng, sau thời gian áp dụng 40 giờ/tuần, hiệu suất làm việc không những không giảm mà còn cải thiện rõ rệt. NLĐ tập trung hơn, hoàn thành công việc đúng yêu cầu; có đủ thời gian nghỉ ngơi, chăm sóc gia đình, cân bằng thể chất lẫn tinh thần.
Ông NGUYỄN ĐÌNH KHANG - Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam:
Nhu cầu chính đángTổng LĐLĐ Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, đề xuất giảm thời giờ làm việc nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của NLĐ, gắn với việc nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Đây là nhu cầu chính đáng, giúp NLĐ tái tạo sức lao động, chăm lo đời sống tinh thần, gia đình, con cái; đồng thời có thêm điều kiện học tập, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, sức cạnh tranh của nền kinh tế và khẳng định vai trò tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam trong kỷ nguyên mới.