Ảnh minh họa
Philippines đang xem xét điều chỉnh cơ chế tham chiếu giá trong chính sách thuế nhập khẩu gạo, trong đó gạo thơm Đài Thơm 8 (DT8) của Việt Nam có thể được lựa chọn làm chuẩn mực mới, thay thế cho mức giá gạo tấm 5% hiện do Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) công bố.
Theo BusinessWorld Online, ông Francisco P. Tiu Laurel Jr., Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines, cho biết Bộ Nông nghiệp nước này (DA) đang rà soát lại cơ sở tham chiếu của chương trình thuế suất linh hoạt đối với gạo nhằm phản ánh sát hơn diễn biến thực tế của thị trường quốc tế. Chương trình thuế linh hoạt, bắt đầu được áp dụng từ năm nay, cho phép mức thuế nhập khẩu gạo điều chỉnh tăng hoặc giảm tùy theo biến động giá gạo toàn cầu.
Ông Laurel cho biết phần lớn gạo mà Philippines hiện nhập khẩu từ Việt Nam không phải là gạo tấm 5% – loại gạo cơ bản thường được sử dụng làm chuẩn giá – mà là gạo thơm DT8. Do đó, việc tiếp tục sử dụng giá gạo tấm 5% làm cơ sở tính thuế được cho là chưa phản ánh đúng giá trị và cấu trúc nhập khẩu thực tế của thị trường Philippines.
Giá gạo DT8 của Việt Nam hiện dao động trong khoảng 430–450 USD/tấn, cao hơn đáng kể so với mức 361 USD/tấn đối với gạo tấm 5% của Việt Nam do FAO công bố vào tháng 12 năm ngoái. Khoảng chênh lệch này cho thấy nếu tiếp tục sử dụng chuẩn giá gạo tấm 5%, cơ chế thuế có thể chưa đánh giá đầy đủ giá trị thương mại của các loại gạo thơm chất lượng cao đang được giao dịch phổ biến.
Đài Thơm 8 là giống lúa được bảo hộ bản quyền, do Công ty TNHH Gạo Việt Nam (Vinarice) nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa. Giống lúa này được trồng rộng rãi tại Đồng bằng sông Cửu Long, nổi bật với hạt gạo dài, mềm, có mùi thơm đặc trưng và chất lượng ổn định, đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu sang nhiều thị trường, trong đó có Philippines.
Việc Philippines cân nhắc sử dụng giá DT8 làm tham chiếu được đánh giá là một bước điều chỉnh phù hợp hơn với xu hướng tiêu dùng và nhập khẩu hiện nay, đồng thời phản ánh rõ hơn giá trị của gạo thơm Việt Nam trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, động thái này cũng có thể tác động trực tiếp đến chi phí nhập khẩu và giá bán gạo trong nước của Philippines, trong bối cảnh nước này vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ bên ngoài.
Philippines hiện là quốc gia nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới, với khối lượng ước tính đạt khoảng 5,5 triệu tấn vào năm 2026. Việt Nam tiếp tục giữ vai trò là nhà cung cấp gạo lớn nhất cho thị trường này. Năm 2025, Philippines chiếm khoảng 38,3% tổng lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam, tương đương gần 40% theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Sau giai đoạn tạm ngừng nhập khẩu gạo kéo dài bốn tháng, từ tháng 9 đến tháng 12 năm 2025, Philippines đã nối lại việc mua gạo từ Việt Nam. Dự kiến trong năm 2026, nước này sẽ nhập khẩu khoảng 3,6 triệu tấn gạo, trong đó gạo Việt Nam được kỳ vọng chiếm 75–80% tổng lượng nhập khẩu, tương đương khoảng 2,7–2,88 triệu tấn.
Về chính sách thuế, Philippines hiện vẫn duy trì mức thuế nhập khẩu gạo 15%, dù đề xuất nâng thuế lên 20% đang được xem xét. Để kiểm soát khối lượng nhập khẩu, các lô hàng gạo phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu về kiểm dịch và kiểm dịch thực vật, cập cảng trong vòng 60 ngày và chỉ được thông quan qua 17 cảng được chỉ định.