Sudan từng phụ thuộc lớn vào nông nghiệp và dầu mỏ. Giờ đây, quốc gia này đang tập trung khai thác nguồn tài nguyên khoáng sản dồi dào trong đó có vàng. Hiện nay, Sudan đứng thứ ba tại châu Phi và thứ 13 thế giới về sự đa dạng khoáng sản.
Sau khi mất 75% doanh thu dầu mỏ do Nam Sudan ly khai năm 2011, vàng đã trở thành nguồn thu ngoại tệ chính. Tuy nhiên, khoảng 75% tài nguyên của nước này vẫn chưa được khai thác. Các mỏ vàng, đồng, quặng sắt, cromit, kẽm, uranium và đất hiếm vẫn chưa được thăm dò kỹ lưỡng.
Trong bối cảnh nội chiến bùng nổ từ tháng 4/2023, Sudan tích cực tìm kiếm nhà đầu tư quốc tế. Quốc gia này muốn tận dụng nhu cầu của phương Tây về nguồn cung đất hiếm ngoài Trung Quốc. Ông Ahmed Haroun Altom, Tổng giám đốc Cơ quan Nghiên cứu Địa chất Sudan (GRAS), đã khẳng định quy mô cơ hội này. Nhà nước đang đơn giản hóa thủ tục cấp phép và đưa ra nhiều ưu đãi đầu tư. Chiến lược này nhằm thúc đẩy đầu tư trực tiếp nước ngoài và đa dạng hóa nguồn thu. GRAS đóng vai trò khảo sát địa chất và cung cấp dữ liệu kỹ thuật để giảm thiểu rủi ro cho đối tác.
Phái đoàn khai thác mỏ Thổ Nhĩ Kỳ đã bày tỏ sự quan tâm đến lĩnh vực năng lượng, hóa dầu và xe điện tại Sudan. Họ cũng đánh giá cao nguồn tài nguyên địa chất chưa khai thác và cơ hội hợp tác chiến lược.
Người dân Sudan đi đãi vàng.
Nền tảng địa chất của Sudan được đánh giá là giàu có và đa dạng. Do vậy, ngành khoáng sản tại đây đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Sản lượng vàng đạt kỷ lục 64,4 tấn vào năm 2024, mang về 1,6 tỷ đô la. Năm ngoái, sản lượng vàng tiếp tục tăng 70 tấn, thu 1,8 tỷ đô la, đóng góp gần 4% GDP. Kết quả này đạt được nhờ hoạt động liên tục tại 90% diện tích mỏ.
Tuy nhiên, ngành khai thác công nghiệp của Sudan vẫn còn non trẻ. Theo Chatham House, hơn 80% sản lượng đến từ khai thác thủ công và quy mô nhỏ. Khoảng 1,5 triệu người đang làm việc tại các mỏ vàng nhỏ ngoài sự kiểm soát của chính phủ.
Lực lượng Vũ trang Sudan (SAF) và Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) cũng kiểm soát các khu vực tài nguyên khác nhau. RSF nắm giữ các mỏ vàng ở Darfur và phía tây. SAF kiểm soát các khu vực ở phía bắc và phía đông. Các bên đều sử dụng các tuyến đường buôn lậu qua các nước láng giềng và UAE.
Chính phủ Sudan đang áp dụng nhiều biện pháp lập pháp để thu hút vốn ngoại. Các ưu đãi bao gồm miễn thuế nhập khẩu và cho phép hồi hương lợi nhuận. Ngoài ra, quốc gia này đã ban hành Luật Khuyến khích Đầu tư Quốc gia nhằm bảo vệ nhà đầu tư khỏi việc quốc hữu hóa.
Sudan cũng tập trung hiện đại hóa cơ sở dữ liệu địa chất thông qua GRAS. Bộ Khoáng sản đã phê duyệt kế hoạch chiến lược năm 2026 để tăng sản lượng. Kế hoạch này bao gồm nâng cấp mạng lưới đường bộ và đường sắt. Sudan cần đầu tư khoảng 4,2 tỷ đô la mỗi năm trong thập kỷ tới cho cơ sở hạ tầng.
Bên cạnh đó, chính phủ ưu tiên tích hợp năng lượng tái tạo cho các khu khai thác vùng sâu vùng xa. Ngân hàng Thế giới đang hỗ trợ lắp đặt 500 hệ thống năng lượng mặt trời trị giá 76,3 triệu USD.
Sudan cũng tiếp tục thu lợi từ nền kinh tế dầu mỏ của Nam Sudan. Năm ngoái, tình trạng bất khả kháng đối với xuất khẩu dầu của Nam Sudan đã được dỡ bỏ. Họ phải trả phí vận chuyển khoảng 9 đô la/1 thùng để đưa dầu qua đường ống của Sudan. Hiện tại, hơn 90% sản lượng dầu của Nam Sudan được xuất khẩu qua cảng Sudan.