Nhiều nhóm ngành, hàng bị ảnh hưởng trực tiếp từ xung đột Trung Đông

Cuối tuần qua, căng thẳng tại Trung Đông leo thang mạnh khi Mỹ và Israel triển khai chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran, bao gồm các đợt không kích nhắm tới mục tiêu quân sự và một số đầu mối lãnh đạo cấp cao. Đáp lại, Iran phóng tên lửa và UAV về phía Israel cũng như các căn cứ liên quan đến hiện diện quân sự Mỹ trong khu vực.

Theo VNEconomy, về mặt kinh tế, tác động lớn nhất nằm ở rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới – trở thành tâm điểm theo dõi, do bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có thể đẩy giá dầu, chi phí vận tải và tâm lý phòng thủ của thị trường tăng mạnh.

Hàng không

Theo đánh giá của Mirae Asset, sẽ có những tác động đáng kể tới kinh tế trong nước, mức độ ảnh hưởng sẽ phụ thuộc vào từng nhóm ngành. Trong đó, hàng không là nhóm chịu tác động tiêu cực rõ nhất khi chiến sự kéo dài, do chi phí nhiên liệu bay tăng theo giá dầu, trong khi nhu cầu đi lại và tâm lý tiêu dùng thường suy yếu. Áp lực này tác động trực tiếp lên biên lợi nhuận và hiệu quả khai thác của các doanh nghiệp. Trên thị trường chứng khoán, hai cổ phiếu ngành hàng không hiện nay gồm có HVN và VJC.

Vận tải và logistics

Nhóm chịu ảnh hưởng tiếp theo là Vận tải và Logistics.  Nhóm này chịu sức ép từ cước nhiên liệu, bảo hiểm vận tải và rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng.  Nếu căng thẳng leo thang lâu hơn, chi phí vận hành tăng có thể gây áp lực lên lợi nhuận, nhất là với doanh nghiệp nhạy với chi phí đầu vào.

Ngành thép

Ngành thép cũng chịu bất lợi gián tiếp do chi phí năng lượng, vận chuyển và nguyên liệu đầu vào tăng, trong khi nhu cầu xây dựng – đầu tư có thể chậm lại nếu tâm lý thị trường thận trọng hơn.

Xi măng và vật liệu xây dựng

Trong khi đó, xi măng, vật liệu xây dựng là nhóm chịu tác động âm chủ yếu qua chi phí đầu vào cao hơn (nhiên liệu, vận tải) và rủi ro chậm lại của nhu cầu xây dựng. Mức độ tiêu cực thường thấp hơn hàng không nhưng vẫn tạo áp lực lên biên lợi nhuận.

Ngành nhựa

Ngành nhựa nhạy với biến động giá dầu do nguyên liệu đầu vào liên quan đến hóa dầu. Nếu giá dầu duy trì cao trong thời gian dài, biên lợi nhuận có thể bị thu hẹp nếu doanh nghiệp không chuyển hết chi phí sang giá bán.

Chứng khoán

Trong kịch bản căng thẳng kéo dài, tâm lý né rủi ro thường khiến dòng tiền suy yếu, độ biến động tăng và định giá thị trường bị co lại, tác động tiêu cực tới thị trường chứng khoán. Điều này có thể gây bất lợi cho nhóm nhạy với thanh khoản và khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư.

Nếu xung đột kéo dài trong nhiều tháng, nhóm nguyên liệu liên quan trực tiếp đến năng lượng và vận tải như LNG, hóa dầu, phân bón, cước vận tải biển, bảo hiểm hàng hải có xu hướng duy trì ở mặt bằng cao.  Ngược lại, kim loại công nghiệp và các nguyên liệu mang tính chu kỳ có thể biến động mạnh hơn, thậm chí chịu áp lực giảm ở giai đoạn sau nếu tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại.

Bán lẻ không thiết yếu, du lịch: Tác động chủ yếu từ tâm lý thắt chặt chi tiêu nếu giá năng lượng tăng làm áp lực lạm phát lớn hơn. Đây không phải nhóm bị ảnh hưởng trực tiếp nhất, nhưng có thể chịu sức ép nếu xung đột kéo dài và niềm tin tiêu dùng giảm.

Các doanh nghiệp được hưởng lợi

Ở chiều ngược lại, đánh giá chi tiết về các doanh nghiệp hưởng lợi, Mirae Asset cho rằng vàng được hỗ trợ chủ yếu bởi tâm lý trú ẩn khi giá vàng tăng trong giai đoạn bất ổn. Tuy vậy, mức hưởng lợi thường thấp hơn đáng kể so với dầu khí và chủ yếu mang tính hỗ trợ tâm lý thị trường. Trên thị trường chứng khoán, PNJ là doanh nghiệp vàng hiếm hoi, giá cổ phiếu PNJ bật tăng 3,7% trong phiên giao dịch hôm nay lên 126.000 đồng/cổ phiếu.

Trong khi đó, Dầu khí là nhóm hưởng lợi rõ nhất khi chiến sự làm giá dầu tăng và duy trì ở mặt bằng cao hơn. Nhóm này được hỗ trợ bởi kỳ vọng cải thiện doanh thu, biên lợi nhuận và dòng tiền thị trường vào các cổ phiếu năng lượng. Các cổ phiếu tiềm năng gồm  GAS, PVS, PVD, BSR, PLX, OIL.

Tiếp theo là phân bón, nhóm phân bón có thể hưởng lợi gián tiếp nếu giá khí, năng lượng và hàng hóa đầu ra tăng theo. Mức độ tích cực phụ thuộc vào chênh lệch giữa giá bán và chi phí đầu vào trong từng giai đoạn. Các cổ phiếu gồm  DPM, DCM, BFC, LAS.

Hóa chất: Nhóm hóa chất có thể được hỗ trợ trong bối cảnh giá hàng hóa và nguyên liệu liên quan đến năng lượng tăng. Tuy nhiên, mức hưởng lợi thường mang tính chọn lọc, không đồng đều trên toàn ngành. Cổ phiếu gồm DGC, CSV.

Động thái của các cơ quan chức năng

Trước những biến động tiêu cực này, một số cơ quan đã đưa ra cảnh báo. Theo Thời báo Tài chính Việt Nam, tổng hợp thông tin phác thảo tình hình tối ngày 2/3, Ban IV nhấn mạnh cần theo dõi sát sao phản ứng của các hãng tàu lớn để có đánh giá tình hình chuẩn xác nhất.

 Về phía cơ quan quản lý Nhà nước, ngày 1/3, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã phát đi công văn khẩn gửi các hiệp hội ngành hàng và logistics với các khuyến nghị về đa dạng hóa nguồn cung và thị trường; siết chặt các điều khoản hợp đồng và bảo hiểm; chủ động thông tin và lên kịch bản ứng phó; bảo đảm an ninh năng lượng trong nước.

Dự báo giá vàng giữa bất ổn "chảo lửa" Trung ĐôngĐỌC NGAY

Theo đó, doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm các thị trường thay thế để giảm thiểu rủi ro khi hoạt động xuất khẩu sang Israel, Iran và Trung Đông gặp ách tắc, qua đó xây dựng khả năng chống chịu lâu dài. Các hiệp hội cần thường xuyên cập nhật tình hình cho hội viên để chủ động kế hoạch sản xuất, điều chỉnh phương án xuất nhập khẩu nhằm tránh ùn tắc. Doanh nghiệp cần phối hợp với bộ ngành để nắm bắt biến động giá cước, phụ phí và xây dựng phương án thích ứng linh hoạt.

Trước rủi ro giá nhiên liệu tăng, Bộ Công Thương cũng yêu cầu các doanh nghiệp đầu mối tuyệt đối không để đứt gãy, thiếu hụt nguồn cung xăng dầu tại thị trường nội địa.

Ngoài ra, trước thực trạng bị chèn ép về giá cước, các hiệp hội ngành hàng cũng đã kiến nghị Bộ Xây dựng cần sớm có biện pháp kiểm soát, yêu cầu các hãng tàu ngoại minh bạch hóa lộ trình tăng phí, từ đó bảo vệ quyền lợi chính đáng cho chủ hàng nội địa và duy trì sự ổn định của chuỗi cung ứng quốc gia.

Quỳnh Chi (t/h)