Nhiều người chưa thực hiện kê khai thuế
Chiều 12/3, tại hội thảo về giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế do Cục Thuế, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổ chức, ông Mai Xuân Thành - Cục trưởng Cục Thuế, Bộ Tài chính - khẳng định, giai đoạn đầu tiên của phương thức kê khai đối với hộ kinh doanh, trọng tâm của cơ quan thuế không phải kiểm tra, xử phạt . Thay vào đó, cơ quan thuế sẽ tập trung hỗ trợ thực chất, để các hộ có thể thực hiện đúng ngay từ kỳ kê khai đầu tiên. Từ ngày 10/3, ngành thuế mở đợt cao điểm 15 ngày hỗ trợ hộ kinh doanh kê khai.
Trong thời gian tới, hệ thống công nghệ sẽ tiếp tục được nâng cấp, đưa vào các ứng dụng gợi ý sẵn thông tin tờ khai; nhắc hạn kê khai; hỗ trợ trích nộp tiền từ tài khoản khi có sự đồng ý của người nộp thuế; cảnh báo sớm các sai sót để hộ có thể kịp thời điều chỉnh.
“Trường hợp vướng mắc phát sinh, bà con có thể liên hệ trực tiếp với công chức quản lý thuế để được hỗ trợ hướng dẫn. Thông tin và số điện thoại của công chức thuế được hỗ trợ niêm yết tại các trung tâm dịch vụ hành chính công xã, phường và đăng tải công khai trên các website của ngành thuế”, ông Thành nói.
Cơ quan thuế, chuyên gia, nhà cung cấp giải pháp trực tiếp giải đáp về kê khai thuế cho hộ kinh doanh.
Bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam - cho biết một trong những lo ngại lớn nhất của hộ kinh doanh hiện nay là nguy cơ bị truy thu các năm trước, dù Nghị định 68, Thông tư 18 và các công văn hướng dẫn của cơ quan thuế đều khẳng định không truy thu.
Theo bà Cúc, không ít người, kể cả cán bộ, công chức có hoạt động bán hàng online ngoài giờ và trước đây chưa thực hiện kê khai. Khi bắt đầu kê khai trở lại, họ băn khoăn liệu có bị rà soát, truy thu cho các năm trước hay không.
Bà Cúc dẫn trường hợp thực tế tại Hưng Yên, một hộ kinh doanh chia sẻ doanh thu thực tế khoảng 80 tỷ đồng nhưng nhiều năm chỉ khai 3 tỷ đồng. Nay họ muốn khai đúng, thậm chí dự kiến nâng lên 100 tỷ đồng, song lại lo bị truy thu 5-7 năm trước đó.
“Nếu nỗi lo này không được giải tỏa, họ sẽ chỉ dám khai tăng nhẹ lên 7-10 tỷ đồng, chứ không khai đúng thực tế. Như vậy, tình trạng giấu doanh thu sẽ tiếp tục tồn tại”, bà Cúc phân tích.
Cần áp dụng đồng nhất tinh thần không truy thu
Chủ tịch Hội tư vấn thuế Việt Nam đề xuất cần có cách tiếp cận linh hoạt trong giai đoạn chuyển đổi. Với những trường hợp không buôn lậu, không sản xuất hàng giả, không gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, nên khuyến khích kê khai trung thực từ thời điểm hiện tại, đồng thời chấp nhận bỏ qua một số sai sót trong quá khứ để tạo “điểm dừng” minh bạch cho hệ thống.
Hộ kinh doanh cũng lo ngại về cách hiểu khái niệm “ gian lận, trốn thuế ” giữa các cơ quan có thể không hoàn toàn thống nhất. Cơ quan thuế có thể không truy thu, nhưng cơ quan quản lý thị trường hoặc cơ quan điều tra lại có cách xác định khác.
Ví dụ, tại một số khu chợ như Ninh Hiệp, nhiều mặt hàng gắn nhãn thương hiệu nước ngoài nhưng bị xác định là hàng giả, hàng nhái. Trong trường hợp này, cơ quan quản lý thị trường hoặc cơ quan điều tra có thể xử lý vi phạm, trong khi cơ quan thuế lại áp dụng tinh thần không truy thu. Sự khác biệt trong cách hiểu và áp dụng quy định khiến hộ kinh doanh thêm lo lắng.
Bà Cúc kiến nghị cần có hướng dẫn thống nhất giữa các cơ quan chức năng, có thể dưới hình thức thông tư liên bộ, nhằm xác định rõ trường hợp nào được miễn truy thu, trường hợp nào phải xử lý. “Chỉ khi có sự thống nhất và minh bạch, các hộ kinh doanh mới thực sự yên tâm kê khai đầy đủ, trung thực”, bà nhấn mạnh.
Đặt câu hỏi trực tiếp tới cơ quan thuế tại phiên hỏi đáp, các hộ kinh doanh lại bày tỏ băn khoăn: Năm 2026 kê khai doanh thu cao hơn năm 2025 thì có bị truy thu thuế năm trước không? Trả lời vấn đề này, ông Mai Sơn - Phó Cục trưởng Cục Thuế - khẳng định, doanh thu kê khai năm 2026 không phải căn cứ để truy thu thuế khoán năm 2025.
Nghị định 68 đã quy định rõ điều này. Dù hộ kinh doanh kê khai bao nhiêu trong năm 2026 thì cũng không dùng để điều chỉnh lại doanh thu khoán của năm trước. Việc truy thu (nếu có) chỉ xảy ra khi hộ kinh doanh trước đây cố tình không điều chỉnh doanh thu dù thực tế phát sinh lớn hơn nhiều so với mức khoán, thậm chí có dấu hiệu trốn thuế. Những trường hợp đó là cá biệt, chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong hơn 2 triệu hộ kinh doanh đang tuân thủ tốt chính sách.