Hoa Kỳ điều tra thương mại với Việt Nam, Bộ Công Thương lên tiếng

Chiều 9/4, tại họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Công Thương, bà Nguyễn Quỳnh Mai – Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên đã thông tin về việc Hoa Kỳ khởi xướng các cuộc điều tra thương mại theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, trong đó có Việt Nam, đồng thời cập nhật tiến trình đàm phán thuế giữa hai nước.

Theo bà Nguyễn Quỳnh Mai, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ đã tiến hành hai cuộc điều tra theo Mục 301, gồm điều tra về tình trạng dư thừa công suất đối với 16 quốc gia và vùng lãnh thổ, và điều tra về lao động cưỡng bức đối với 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam.

Đáng chú ý, các cuộc điều tra này không chỉ nhắm tới các nền kinh tế đang phát triển mà còn bao gồm nhiều đối tác phát triển, có độ mở cao như Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Singapore. Điều này cho thấy phạm vi áp dụng rộng và không mang tính phân biệt theo trình độ phát triển hay cơ chế thị trường.

Bà Nguyễn Quỳnh Mai – Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Ảnh: Bộ Công Thương).

Đại diện Bộ Công Thương khẳng định, thời gian qua, quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư Việt Nam – Hoa Kỳ tiếp tục phát triển tích cực, mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân hai nước. Trong bối cảnh đó, Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành liên quan đã và đang duy trì trao đổi thường xuyên với phía Hoa Kỳ, cả trong khuôn khổ đàm phán thuế quan lẫn quá trình triển khai điều tra theo Mục 301.

Về định hướng xử lý, Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với phía Hoa Kỳ, chủ động cung cấp thông tin, làm rõ các chính sách hiện hành. Theo bà Nguyễn Quỳnh Mai, các chính sách của Việt Nam được xây dựng trên cơ sở hội nhập kinh tế quốc tế, hướng tới một nền kinh tế mở, minh bạch, không nhằm tạo ra trợ cấp gây dư thừa công suất để xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ.

“Mục tiêu là xây dựng khuôn khổ chính sách phù hợp, qua đó duy trì quan hệ hợp tác ổn định, lâu dài và cùng có lợi cho cả hai nền kinh tế”, bà Mai nhấn mạnh.

Bộ Công Thương cũng khẳng định nền kinh tế Việt Nam vận hành theo cơ chế thị trường, các hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật trong nước và các cam kết quốc tế, trong đó có các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân (giữa).

Liên quan đến tiến trình đàm phán thuế, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, đến nay hai bên đã hoàn thành 6 vòng đàm phán. Về cơ bản, quan điểm của hai phía đã có nhiều điểm tương đồng, song vẫn còn một số nội dung cần tiếp tục trao đổi trong thời gian tới.

Đáng chú ý, trong bối cảnh đàm phán đang diễn ra, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã đưa ra phán quyết liên quan đến chính sách thuế, trong đó bác bỏ một số biện pháp thuế quan trước đó. Trên cơ sở này, Hoa Kỳ đã áp dụng tạm thời Điều khoản 122, thiết lập mức thuế chung 10% đối với hàng hóa từ tất cả các quốc gia.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, việc điều chỉnh từ mức thuế khoảng 20% xuống còn 10% là yếu tố thuận lợi đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp mang tính tạm thời, với thời hạn áp dụng 150 ngày.

Hiện các cơ quan chức năng của Việt Nam đang tiếp tục theo dõi sát diễn biến chính sách từ phía Hoa Kỳ, đồng thời duy trì trao đổi để làm rõ các vấn đề liên quan. Theo quy trình của Mục 301, thời hạn để các quốc gia, trong đó có Việt Nam, nộp bản trả lời đối với các quan ngại từ phía Hoa Kỳ là ngày 15/4.

“Việt Nam đang chủ động tham gia đầy đủ vào quá trình này, chuẩn bị nội dung trả lời và phối hợp chặt chẽ với phía Hoa Kỳ, với mục tiêu bảo đảm tối đa lợi ích quốc gia và lợi ích của doanh nghiệp Việt Nam”, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định.