Theo ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas chia sẻ, các quy định pháp luật hiện hành về thuế, việc xác định một khoản tiền có phải nộp thuế hay không phụ thuộc hoàn toàn vào bản chất của giao dịch. Hệ thống thuế không tự động đánh thuế lên mọi dòng tiền chảy vào tài khoản. Thực tế, có những trường hợp tài khoản cá nhân nhận dòng tiền lớn nhưng lại hoàn toàn không phát sinh nghĩa vụ nộp thuế.
Cụ thể, nhóm đầu tiên được miễn trừ là các giao dịch mang tính chất dân sự trong phạm vi cá nhân, gia đình và bạn bè. Những khoản tiền vay mượn qua lại, hay đơn giản là người chồng chuyển tiền chi tiêu sinh hoạt hàng tháng cho vợ, đều không bị xem là thu nhập tính thuế. Tương tự, nếu một người đã đóng đủ thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương tại công ty, phần tiền thực nhận sau thuế đó khi chuyển cho người thân sẽ không bị tính thuế thêm lần nào nữa. Dòng kiều hối từ nước ngoài gửi về cũng nằm trong diện được miễn thuế, tuy nhiên các chuyên gia luôn khuyến cáo người dân nên nhận qua hệ thống ngân hàng chính thức để đảm bảo tính minh bạch về nguồn gốc ngoại tệ.
9 trường hợp tiền vào tài khoản không phải nộp thuế
Giao dịch cá nhân, gia đình: Tiền vay mượn, cho tặng giữa người thân, bạn bè, hoặc vợ chồng chuyển tiền sinh hoạt cho nhau.
Lương đã nộp thuế: Khoản tiền lương sau khi đã nộp thuế TNCN được một người chuyển cho vợ/chồng hoặc người thân.
Kiều hối: Tiền do người thân từ nước ngoài gửi về.
Thu hộ - Chi hộ: Tiền thu từ khách hàng rồi nộp lại cho công ty/chủ cửa hàng (ví dụ: shipper thu tiền COD).
Dịch vụ chuyển/rút tiền hộ: Phần tiền gốc trong giao dịch (thuế chỉ tính trên phí dịch vụ nếu có).
Đáo hạn vay ngân hàng: Tiền nhận được để tất toán một khoản vay cũ rồi chuyển đi ngay.
Lãi từ cho vay cá nhân: Tiền lãi phát sinh từ việc cho vay giữa các cá nhân với nhau (ví dụ: chơi hụi, họ).
Bán bất động sản (đã nộp thuế): Tiền bán nhà, đất khi đã khai báo và nộp thuế đầy đủ trên giá trị giao dịch thực tế.
Lương từ nước ngoài: Lương của bản thân đã được nộp thuế ở nước ngoài, sau đó chuyển về tài khoản cá nhân tại Việt Nam.
Một thực tế rất phổ biến hiện nay là nhiều tài khoản cá nhân đóng vai trò trạm trung chuyển, dòng tiền ra vào liên tục với khối lượng lớn nhưng bản chất không phải là thu nhập cá nhân. Điển hình nhất là lực lượng shipper nhận tiền thu hộ (COD) từ khách hàng, hoặc nhân viên bán hàng tại cây xăng nhận tiền vào tài khoản cá nhân rồi nộp lại toàn bộ cho công ty. Để tự bảo vệ mình và chứng minh đây không phải là thu nhập chịu thuế, người lao động trong các trường hợp này cần trang bị sẵn giấy ủy quyền thu hộ từ phía doanh nghiệp. Đối với dịch vụ chuyển hoặc rút tiền hộ, người thực hiện chỉ phải nộp thuế trên phần phí dịch vụ vô cùng nhỏ nhặt, còn số tiền gốc chuyển đi sẽ không bị tính thuế.
Trong lĩnh vực tín dụng và đầu tư, các khoản tiền luân chuyển để đáo hạn khoản vay ngân hàng cũng không thuộc diện phải đóng thuế. Ngay cả tiền lãi phát sinh từ các giao dịch dân sự như chơi hụi, họ giữa các cá nhân với nhau cũng được miễn thuế thu nhập cá nhân. Tuy nhiên, người dân cần lưu ý nếu dùng tiền cá nhân cho doanh nghiệp vay, khoản tiền lãi thu về sẽ phải chịu mức thuế 5%.
Đặc biệt đối với các giao dịch mua bán bất động sản, người bán vốn dĩ đã hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế thu nhập cá nhân ngay tại thời điểm công chứng hợp đồng mua bán. Do đó, nếu số tiền chuyển vào tài khoản khớp đúng với giá trị ghi trên hợp đồng, khoản tiền này đã hoàn toàn hợp lệ. Rủi ro truy thu và phạt thuế chỉ ập đến khi người bán cố tình bắt tay với người mua để khai báo giá trị trên hợp đồng thấp hơn mức giao dịch thực tế nhằm trốn thuế. Để luôn ở thế chủ động và tránh mọi rắc rối pháp lý, nguyên tắc vàng dành cho người dùng là luôn lưu trữ cẩn thận các hợp đồng, biên lai và chứng từ liên quan để có thể giải trình rõ ràng nguồn gốc dòng tiền bất cứ khi nào cơ quan chức năng yêu cầu.