Chuẩn quốc tế đang định hình lại cuộc chơi ngân hàng
Trong bối cảnh dòng vốn quốc tế ngày càng ưu tiên các tiêu chuẩn về minh bạch, quản trị rủi ro và năng lực vận hành, việc nâng cao chuẩn mực quản trị không còn là lựa chọn, mà đang trở thành điều kiện tiên quyết để các ngân hàng mở rộng khả năng hội nhập. Đây cũng được xem là nền tảng giúp ngân hàng Việt Nam gia tăng năng lực cạnh tranh, nâng cao uy tín và tiến gần hơn tới các chuẩn mực vận hành quốc tế.
Theo bà Nguyễn Thị Anh Thơ, Phó Tổng Giám đốc, Dịch vụ Tư vấn Chiến lược, Rủi ro và Giao dịch, Deloitte Việt Nam, trước cả khi nói đến khả năng hội nhập quốc tế, các ngân hàng trên thực tế đã phải nâng cao chuẩn mực quản trị và minh bạch để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong nước.
Cụ thể, Thông tư số 41/2025/TT-NHNN và Thông tư số 83/2025/TT-NHNN là những ví dụ tiêu biểu cho việc siết chặt các chuẩn mực quản trị rủi ro. Các quy định này yêu cầu ngân hàng phải gia tăng năng lực vốn, nâng cao khả năng quản trị, đồng thời đầu tư mạnh cho hệ thống quy chế, quy trình và chính sách nội bộ.
Đặc biệt, mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ (Internal Based Rating – IRB) phải được xây dựng, vận hành và giám sát đúng theo yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước và phù hợp với đặc thù từng ngân hàng. Theo bà Thơ, đây là các yêu cầu có mức độ hội nhập cao với Basel III và tương đồng với thực tiễn vận hành tại các thị trường phát triển.
"Các ngân hàng hiện đang nằm giữa một 'sức ép dễ chịu' khi vừa phải tuân thủ các yêu cầu bắt buộc của thời kỳ, vừa coi đây là động lực để chuyển mình thành phiên bản tốt hơn nhằm phát triển bền vững và theo chuẩn quốc tế", bà Thơ nhận định.
Theo đại diện Deloitte Việt Nam, trong thời gian tới, tiêu chuẩn đối với các ngân hàng sẽ ngày càng cao hơn, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới và thúc đẩy các dự án quy mô lớn như xây dựng hai Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng. Bà cho rằng, chỉ những ngân hàng đủ nguồn lực, có năng lực quản trị tốt mới đủ điều kiện để tham gia "cuộc chơi" này.
Muốn thu hút được khách hàng chất lượng, ngân hàng buộc phải chuyển đổi
Khi doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nhu cầu về các dịch vụ tài chính cũng thay đổi đáng kể. Theo bà Thơ, điều này buộc các ngân hàng phải chuyển đổi để cạnh tranh và giữ chân nhóm khách hàng chất lượng cao.
Thay đổi đầu tiên đến từ yêu cầu tuân thủ pháp lý. Không chỉ đáp ứng quy định trong nước, ngân hàng còn phải nâng cấp hệ thống để phù hợp với quy định quốc tế tại các thị trường mà doanh nghiệp hoạt động. Các tiêu chuẩn về đánh giá dự án, đánh giá doanh nghiệp hay phòng chống rửa tiền đều cần được rà soát và điều chỉnh.
Song song với đó là nhu cầu đầu tư vào hệ thống công nghệ. Theo bà Thơ, việc đầu tư này giúp rút ngắn thời gian xử lý trong các khâu phê duyệt, hỗ trợ và ra quyết định, đồng thời nâng cao độ chính xác và mức độ phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp.
"Trước đây, việc một ngân hàng sử dụng hệ thống phòng chống rửa tiền của các nhà cung cấp nổi tiếng được xem là hiếm. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, điều này không còn bất ngờ khi các ngân hàng chủ động đầu tư ứng dụng các tiêu chuẩn cao hơn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu", bà nói.
Theo Phó Tổng Giám đốc, Dịch vụ Tư vấn Chiến lược, Rủi ro và Giao dịch, Deloitte Việt Nam, sự chuyển đổi của ngân hàng hiện diễn ra trên nhiều khía cạnh, từ pháp lý đến công nghệ, với mục tiêu cuối cùng là cung cấp dịch vụ chất lượng hơn, chính xác hơn, nhanh hơn và giảm thiểu rủi ro tốt hơn cho khách hàng.
Điều kiện cốt lõi để hút vốn quốc tế
Để một ngân hàng có thể kết nối và tiếp cận dòng vốn quốc tế, bà Thơ nhấn mạnh hai yếu tố cốt lõi là minh bạch quản trị và ứng dụng công nghệ có trách nhiệm.
Theo bà, minh bạch luôn là "kim chỉ nam" trong hoạt động ngân hàng. Các tổ chức tài chính cần xây dựng hệ thống tiêu chuẩn xuyên suốt ở mọi bộ phận, đồng thời chủ động công khai các thông tin về quản trị bên cạnh báo cáo tài chính.
Ngoài ra, việc triển khai các chuẩn mực như IFRS 9, Basel II hay Basel III cũng được xem là nền tảng quan trọng giúp nâng cao uy tín và khả năng kết nối với thị trường vốn quốc tế.
Ở góc độ công nghệ, bà Thơ cho rằng các ngân hàng cần tiếp tục đánh giá và ứng dụng có kiểm soát các công cụ hỗ trợ như AI nhằm tăng tốc độ xử lý và nâng cao độ chính xác trong vận hành. Tuy nhiên, AI cần được sử dụng một cách có trách nhiệm, từ khâu triển khai, hiệu chỉnh đến giám sát để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.
Theo khảo sát "Hiện trạng AI trong doanh nghiệp năm 2026" của Deloitte, các tổ chức hiện vẫn chưa khai thác hết tiềm năng của AI. Dù vậy, 25% lãnh đạo doanh nghiệp được khảo sát cho biết AI đang tạo ra tác động mang tính chuyển đổi đối với tổ chức của họ – tăng gấp đôi so với một năm trước đó.
Đánh giá về xu hướng phân hóa trong ngành, bà Thơ cho rằng sự khác biệt giữa các ngân hàng đang ngày càng rõ rệt. Tuy nhiên, thay vì chỉ phân loại theo quy mô lớn – nhỏ, bà cho rằng cần nhìn vào tiêu chí ngân hàng đã "đủ tốt" hay chưa.
Theo đó, ngoài tiềm lực tài chính, ngân hàng còn phải đầu tư bài bản cho hệ thống quản trị, dữ liệu, công nghệ và nguồn nhân lực.
Đại diện Deloitte Việt Nam khuyến nghị các ngân hàng không nên chỉ theo đuổi tăng trưởng về tài sản, quy mô hay lợi nhuận, mà cần cân đối nguồn lực để tái đầu tư vào chất lượng con người, hệ thống dữ liệu, công nghệ và kỹ năng quản trị.
Bà cũng cho rằng có thể dễ dàng nhận thấy sự khác biệt giữa nhóm ngân hàng dẫn đầu và nhóm chưa chú trọng đầy đủ vào quản trị hệ thống, quản trị rủi ro thông qua đánh giá của các tổ chức xếp hạng uy tín như Moody's.
"Khách hàng doanh nghiệp có thể cảm nhận rõ sự khác biệt thông qua trải nghiệm dịch vụ, chất lượng tư vấn cũng như mức độ tối ưu của quy trình", bà Thơ nói.
Theo bà, việc xây dựng hệ thống đạt chuẩn quốc tế không chỉ giúp ngân hàng tối ưu nguồn lực mà còn nâng cao khả năng kết nối với các đối tác chất lượng trên thị trường quốc tế, từ đó tiếp cận được các nguồn vốn ổn định và hiệu quả hơn.