Xuất khẩu cua, ghẹ và các loại giáp xác khác của Việt Nam đang ghi nhận tín hiệu phục hồi tích cực trong những tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên, đằng sau đà tăng trưởng này vẫn còn nhiều thách thức liên quan đến thị trường tiêu thụ, nguồn nguyên liệu và các yêu cầu ngày càng khắt khe từ các nước nhập khẩu lớn.
Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong quý I/2026, xuất khẩu cua, ghẹ và giáp xác khác của Việt Nam đạt hơn 93 triệu USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong đó, cua tiếp tục là mặt hàng chủ lực với kim ngạch gần 77 triệu USD, tăng 22% so với quý I/2025. Riêng trong tháng 2/2026, xuất khẩu cua tăng mạnh tới 83%, đạt khoảng 29 triệu USD, giúp bù đắp mức giảm 9% của tháng đầu năm và kéo tăng trưởng toàn quý đi lên.
Động lực lớn nhất của ngành cua vẫn đến từ thị trường Trung Quốc và Hồng Kông. Trong ba tháng đầu năm, xuất khẩu cua sang khu vực này đạt khoảng 52 triệu USD, tăng 32% và chiếm gần 68% tổng kim ngạch xuất khẩu cua của Việt Nam. Riêng thị trường Trung Quốc đạt khoảng 51 triệu USD, tăng 31%.
Theo VASEP, lợi thế về khoảng cách địa lý cùng nhu cầu lớn đối với các sản phẩm cua sống, cua tươi và cua đông lạnh đang giúp Trung Quốc tiếp tục là đầu ra quan trọng nhất của mặt hàng này.
Tuy nhiên, việc phụ thuộc lớn vào một thị trường cũng khiến ngành cua Việt Nam đối mặt nhiều rủi ro. Chỉ cần Trung Quốc thay đổi chính sách kiểm dịch, siết thông quan hoặc nhu cầu tiêu thụ suy giảm theo mùa vụ, hoạt động xuất khẩu có thể chịu tác động ngay lập tức.
Ở nhóm ghẹ, xuất khẩu trong quý I đạt hơn 16,4 triệu USD, tăng hơn 30% so với cùng kỳ năm trước. Mỹ tiếp tục là thị trường áp đảo khi nhập khẩu hơn 13 triệu USD ghẹ từ Việt Nam, tăng 37,5% và chiếm gần 80% tổng kim ngạch xuất khẩu ghẹ của cả nước.
Trong năm 2025, Việt Nam đã xuất khẩu hơn 4.100 tấn ghẹ sang Mỹ, khẳng định vai trò là một trong những nhà cung cấp quan trọng tại thị trường này.
Một diễn biến đáng chú ý gần đây là việc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA) chính thức công nhận nghề khai thác ghẹ của Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn tương đương theo Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển (MMPA).
Theo VASEP, đây là kết quả có ý nghĩa tích cực đối với ngành ghẹ Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh trước đó vào tháng 8/2025, Cơ quan Nghề cá biển quốc gia Mỹ (NMFS) từng đưa nghề khai thác ghẹ của Việt Nam vào danh sách chưa đáp ứng đầy đủ quy định của MMPA.
Cùng với Việt Nam, Indonesia và Sri Lanka cũng được Mỹ công nhận tương đương. Trong khi đó, Philippines không đáp ứng yêu cầu đối với một số nghề khai thác ghẹ liên quan. Theo quy định mới, từ ngày 11/6 tới, Mỹ sẽ ngừng nhập khẩu ghẹ và các sản phẩm liên quan từ những nghề khai thác không đạt chuẩn của Philippines.
Giới chuyên môn nhận định động thái này có thể tạo ra thay đổi lớn trong chuỗi cung ứng ghẹ toàn cầu, khi hơn 2.000 tấn ghẹ xanh của Philippines có nguy cơ không thể tiếp cận thị trường Mỹ.
Đối với Việt Nam, việc được Mỹ công nhận giúp hoạt động xuất khẩu ghẹ sang thị trường này duy trì ổn định và không phải áp dụng cơ chế chứng nhận COA đối với thủy sản xuất khẩu như lo ngại trước đây.
Dù vậy, VASEP cho rằng ngành cua ghẹ Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong thời gian tới, đặc biệt là vấn đề nguồn nguyên liệu chưa ổn định và yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt từ các thị trường nhập khẩu lớn như Mỹ và Liên minh châu Âu.