Đề xuất hệ thống phân phối xăng dầu chỉ còn 2 cấp, DN được trao quyền chủ động giá bán

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc mới chủ trì cuộc họp với Bộ Công Thương và một số bộ, ngành để nghe báo cáo về việc hoàn thiện dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 83/2014 và các nghị định sửa đổi, bổ sung về kinh doanh xăng dầu.

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng yêu cầu phải luôn chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó với mọi tình huống, bảo đảm không để xảy ra thiếu hụt nguồn cung xăng dầu và duy trì cơ chế điều hành giá phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, Nghị định số 83 về kinh doanh xăng dầu được ban hành đã lâu, nhiều nội dung chưa được cập nhật, bổ sung để phù hợp với tình hình thực tiễn. Vì vậy, việc sửa đổi, hoàn thiện khung khổ pháp lý đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu là yêu cầu cần thiết.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc phát biểu tại cuộc họp (Ảnh: VGP).

Cùng với việc hoàn thiện khung khổ pháp lý, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu các giải pháp nâng cao năng lực dự trữ xăng dầu, mở rộng hợp tác với các đối tác trong khu vực và xây dựng các phương án dự trữ phù hợp nhằm tăng cường khả năng bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, dự thảo Nghị định được hoàn thiện trên cơ sở chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, ý kiến của các bộ, ngành liên quan, đồng thời cập nhật các yêu cầu mới phát sinh từ tình hình xung đột tại Trung Đông và mục tiêu cắt giảm tối đa các khâu trung gian trong hệ thống phân phối xăng dầu.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc bổ sung cơ chế cho phép Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) tham gia xuất khẩu, nhập khẩu và kinh doanh chuyển khẩu dầu thô, nguyên liệu. 

Theo Bộ Công Thương, quy định này sẽ tạo điều kiện để PVN tham gia sâu hơn vào thị trường dầu thô quốc tế, chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào cho các nhà máy lọc dầu trong nước, qua đó giảm thiểu rủi ro về nguồn cung khi thị trường năng lượng thế giới biến động. Bên cạnh đó, thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu được bổ sung quyền cung ứng các loại xăng dầu đặc chủng phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân (Ảnh: VGP).

Dự thảo Nghị định đã làm rõ vai trò của Quỹ bình ổn giá xăng dầu trong cơ chế điều hành giá không phải là công cụ duy nhất để bình ổn thị trường mà chỉ là một trong nhiều giải pháp được Luật Giá cho phép. Trong trường hợp giá xăng dầu thế giới biến động mạnh, cơ quan quản lý có thể kết hợp đồng thời các công cụ như điều chỉnh thuế, phí, chính sách tài chính - tiền tệ, hỗ trợ ngân sách và các biện pháp điều hòa cung cầu để ổn định thị trường trong nước.

Bộ Công Thương cũng đề xuất hoàn thiện các quy định chuyển tiếp liên quan đến Quỹ bình ổn giá xăng dầu nhằm bảo đảm phù hợp với cơ chế quản lý hiện hành và quá trình chuyển giao trách nhiệm quản lý quỹ giữa các cơ quan liên quan.

Đáng chú ý, Bộ Công Thương tiếp tục đề xuất tái cơ cấu hệ thống phân phối xăng dầu theo hướng giảm mạnh các tầng nấc trung gian. Hệ thống phân phối xăng dầu sẽ chỉ còn hai cấp chính: Nhóm thương nhân tạo nguồn (gồm thương nhân sản xuất xăng dầu, thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu và thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu); thương nhân phân phối xăng dầu.

Bộ Công Thương cho rằng việc tinh gọn hệ thống phân phối sẽ góp phần giảm chi phí trung gian, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tăng tính minh bạch và khả năng kiểm soát nguồn cung trên thị trường.

Liên quan đến cơ chế điều hành giá, dự thảo Nghị định tiếp tục giữ định hướng chuyển đổi sang cơ chế điều hành giá theo thị trường. Theo đó, doanh nghiệp được trao quyền chủ động hơn trong việc quyết định giá bán trên cơ sở thực hiện kê khai giá và chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, để bảo đảm an sinh xã hội và quyền lợi người tiêu dùng, dự thảo Nghị định vẫn quy định mức giá bán lẻ tại các khu vực xa cảng, xa kho đầu mối hoặc xa cơ sở sản xuất không được vượt quá mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn và cùng thời điểm.

Quang cảnh phiên họp (Ảnh: VGP).

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 83 và các nghị định liên quan về kinh doanh xăng dầu đã trải qua quá trình xây dựng kéo dài, với nhiều lần lấy ý kiến thành viên Chính phủ, do đây là một vấn đề khó, nhạy cảm, tác động trực tiếp đến sản xuất, tiêu dùng và đời sống người dân.

Việc tái cơ cấu phải theo hướng giảm đầu mối kinh doanh và thương nhân phân phối, gắn với cắt giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ, song vẫn duy trì các điều kiện quản lý phù hợp để bảo đảm ổn định thị trường và an ninh năng lượng.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu dự thảo Nghị định phải quy định số hóa dữ liệu trong toàn bộ hệ thống từ đầu mối, thương nhân phân phối đến cửa hàng bán lẻ để theo dõi tức thời lượng xăng dầu nhập, tồn kho, bán ra, qua đó ngăn chặn tình trạng găm hàng khi biến động giá; thể hiện rõ sự đổi mới phương thức điều hành; số lượng đầu mối kinh doanh, phân phối xăng dầu giảm theo lộ trình hợp lý, có thời gian chuyển tiếp phù hợp, tránh chính sách giật cục.