Đây là lời khuyên của Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), khi chia sẻ về Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”.
Doanh nghiệp “ma”, người thật gánh hậu quả
Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội). Ảnh: NVCC
- Cục Thuế đang triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” trên phạm vi toàn quốc. Theo ông, chiến dịch này xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn nào?
- Tôi đánh giá đây là bước đi rất cần thiết trong bối cảnh ngành Thuế đang đẩy mạnh chuyển đổi số và kết nối dữ liệu với cơ quan đăng ký kinh doanh, cùng nhiều cơ quan quản lý khác. Mục tiêu của chiến dịch không chỉ là xử lý hồ sơ tồn đọng mà còn chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và tạo môi trường kinh doanh minh bạch hơn.
Thực tế hiện nay vẫn tồn tại nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể, hộ kinh doanh không còn hoạt động nhưng vẫn còn mã số thuế hoặc thông tin đăng ký không chính xác. Những khoảng trống này dễ bị lợi dụng để thành lập doanh nghiệp “ma”, mua bán hóa đơn, gian lận thuế hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác.
Theo tôi, ý nghĩa lớn nhất của chiến dịch là tạo lập cơ sở dữ liệu người nộp thuế chính xác, giúp cơ quan quản lý nhận diện đúng đối tượng có rủi ro để thanh tra, kiểm tra, đồng thời giảm phiền hà cho các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật. Đây cũng là nền tảng để cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy môi trường đầu tư, kinh doanh công bằng và minh bạch.
- Thời gian qua đã xuất hiện nhiều trường hợp cho mượn căn cước công dân, chữ ký số hoặc tài khoản ngân hàng để thành lập doanh nghiệp. Người dân có thể đối mặt với những rủi ro gì?
- Đây là điều tôi muốn cảnh báo mạnh mẽ nhất tới cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Thực tế, không ít người vì cả nể hoặc vì lợi ích trước mắt đã cho người khác sử dụng căn cước công dân, chữ ký số hay tài khoản ngân hàng để đứng tên thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Theo quy định, người đứng tên đăng ký vẫn là chủ thể chịu trách nhiệm trước cơ quan nhà nước, dù trên thực tế không trực tiếp điều hành hoạt động.
Điều đó có nghĩa là người đứng tên phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thuế, hóa đơn, chứng từ và các nghĩa vụ tài chính khác. Nếu doanh nghiệp phát sinh hành vi trốn thuế, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp hoặc gian lận thuế thì người đứng tên có thể bị xử phạt hành chính, bị cưỡng chế thuế, thậm chí bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu có căn cứ xác định hành vi đồng phạm hoặc giúp sức.
Đáng lưu ý, khi giao chữ ký số hoặc tài khoản ngân hàng cho người khác sử dụng, mọi giao dịch điện tử đều được thực hiện dưới danh nghĩa của người đứng tên. Nếu các giao dịch đó liên quan đến hành vi rửa tiền, lừa đảo, gian lận thuế hay các tội phạm kinh tế khác thì cá nhân đứng tên sẽ phải giải trình với cơ quan điều tra và có thể gánh chịu hậu quả pháp lý rất nghiêm trọng.
Tôi cho rằng căn cước công dân, chữ ký số và tài khoản ngân hàng đều là “tài sản pháp lý” của mỗi người. Vì vậy, tuyệt đối không nên cho mượn hoặc giao cho người khác sử dụng nếu không trực tiếp kiểm soát hoạt động.
Chủ động rà soát để bảo vệ quyền lợi của chính mình
Giao dịch tại Thuế cơ sở 4 - Thành phố Hà Nội. Ảnh: Nguyễn Quang
- Để không trở thành nạn nhân của những rủi ro pháp lý từ việc thông tin cá nhân bị lợi dụng hoặc sai sót trong dữ liệu thuế, theo ông, người dân và doanh nghiệp cần chủ động làm gì?
- Điều quan trọng là không nên coi đây chỉ là công việc của cơ quan thuế mà phải xem đây là dịp để mỗi cá nhân, doanh nghiệp tự rà soát tình trạng pháp lý của mình.
Đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh, cần kiểm tra lại toàn bộ thông tin đăng ký như mã số thuế, địa chỉ, ngành nghề, người đại diện theo pháp luật; đồng thời rà soát việc kê khai, quyết toán, nộp thuế, sử dụng hóa đơn điện tử và các nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng. Khi phát hiện sai sót, cần chủ động kê khai bổ sung và phối hợp với cơ quan thuế xử lý sớm để giảm thiểu rủi ro.
Đối với cá nhân, cần thường xuyên kiểm tra tình trạng mã số thuế của mình; tuyệt đối không cho mượn căn cước công dân, chữ ký số, tài khoản ngân hàng hoặc đứng tên doanh nghiệp khi không trực tiếp quản lý hoạt động. Đây là cách tốt nhất để tránh bị lợi dụng vào các hành vi gian lận thuế hoặc vi phạm pháp luật khác.
- Việc công khai danh sách người nợ thuế và áp dụng các biện pháp cưỡng chế, như tạm hoãn xuất cảnh sẽ tác động như thế nào đến ý thức tuân thủ pháp luật?
- Đây là những biện pháp cần thiết để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và tạo sự công bằng trong môi trường kinh doanh. Nếu các hành vi chây ì nghĩa vụ thuế hoặc gian lận thuế không bị xử lý nghiêm thì sẽ tạo ra lợi thế không công bằng cho những tổ chức, cá nhân cố tình vi phạm. Ngược lại, việc công khai thông tin và áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định vừa có tác dụng răn đe, vừa khuyến khích người nộp thuế chủ động thực hiện nghĩa vụ của mình.
Tuy nhiên, việc công khai hay cưỡng chế cũng phải bảo đảm đúng quy định pháp luật, đúng đối tượng, đúng trình tự, trên cơ sở dữ liệu chính xác và bảo đảm quyền giải trình của người nộp thuế. Khi được thực hiện minh bạch, đây sẽ là động lực quan trọng để nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh lành mạnh.
- Từ kinh nghiệm tư vấn và giải quyết nhiều vụ việc liên quan đến doanh nghiệp và thuế, theo ông, cần làm gì để việc “làm sạch mã số thuế” không chỉ dừng lại ở một chiến dịch mà trở thành nền tảng cho một môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn?
- Tôi cho rằng, làm sạch mã số thuế không nên chỉ là một chiến dịch mang tính thời điểm mà phải trở thành hoạt động thường xuyên trong quản trị nhà nước. Cơ quan quản lý cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu, ứng dụng công nghệ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường; doanh nghiệp cần xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật; còn mỗi người dân phải có ý thức bảo vệ thông tin cá nhân và chịu trách nhiệm với chính dữ liệu pháp lý của mình. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và mọi chủ thể đều nâng cao ý thức tuân thủ, môi trường kinh doanh sẽ minh bạch hơn, an toàn hơn và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
- Trân trọng cảm ơn ông!