Lý do Điện Biên được chọn thử nghiệm sandbox kinh tế tầm thấp

Tạo nền tảng phát triển kinh tế không gian tầm thấp

Tại Họp báo thường kỳ tháng 7 do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức ngày 31/7, ông Nguyễn Văn Thuật - Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã chia sẻ về thử nghiệm có kiểm soát kinh tế tầm thấp tại Điện Biên.

Theo đó, ông Nguyễn Văn Thuật cho biết, thời gian vừa qua UBND tỉnh Điện Biên đã ban hành quyết định phê duyệt đề án thực hiện có kiểm soát phát triển kinh tế sản phẩm, dịch vụ ứng dụng công nghệ số phát triển kinh tế tầm thấp sử dụng phương tiện bay không người lái (UAV) trên địa bàn tỉnh.

Đến nay, Điện Biên là tỉnh đầu tiên trên cả nước phê duyệt cơ chế sandbox về công nghệ số. Theo ông Thuật, điều quan trọng là Việt Nam bắt đầu đưa cơ chế sandbox vào thực tiễn để thực hiện một lĩnh vực kinh tế mới.

Ông Nguyễn Văn Thuật - Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số.

"Nếu thành công đây không chỉ là thành công của riêng Điện Biên mà còn là một mô hình tham chiếu để hoàn thiện chính sách quốc gia, tạo nền tảng phát triển kinh tế không gian tầm thấp tại Việt Nam trong những năm tới", ông Thuật nói.

Ông Thuật cũng cho rằng, kinh tế không gian tầm thấp đang nổi lên như một động lực mới. Đối với một lĩnh vực mới thách thức lớn nhất không phải công nghệ mà thể chế phải theo kịp công nghệ.

"Nếu chúng ta chờ đến khi pháp luật hoàn thiện đầy đủ mới cho triển khai thì rất có thể chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển. Nhưng nếu cho triển khai đại trà thì nguy cơ, rủi ro không đảm bảo về quốc phòng, an ninh, an toàn bay và những lợi ích của xã hội. Chính vì vậy, cơ chế sandbox được sử dụng như một công cụ để giải quyết vấn đề này", ông Thuật chia sẻ.

Trong quá trình nghiên cứu, xây dựng, việc lựa chọn Điện Biên là địa phương đầu tiên triển khai không phải là ngẫu nhiên. Theo ông Thuật, Điện Biên là một tỉnh miền núi, địa hình chia cắt, nhiều đồi núi khiến chi phí logistics cao và việc tiếp cận các khu vực vùng sâu, vùng xa gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, tỉnh có đường biên giới tiếp giáp với hai quốc gia Lào và Trung Quốc, và diện tích rừng lớn, đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quản lý, giám sát hoạt động bay.

Trong quá trình xây dựng Đề án, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phối hợp với tỉnh Điện Biên, Bộ Quốc phòng tổ chức khảo sát thực địa, phân tích các yêu cầu về quốc phòng, an toàn bay cũng như các rủi ro có thể phát sinh.

3 nhóm ứng dụng trọng điểm

Đề án của Điện Biên tập trung vào 3 nhóm ứng dụng trọng điểm đó là, nông nghiệp thông minh: Bao gồm gieo hạt, phun thuốc bảo vệ thực vật, giám sát mùa vụ, vận chuyển vật tư và nông sản sau thu hoạch.

Logistics tầm thấp: Phục vụ vận chuyển thuốc, vật tư y tế, bưu phẩm và hàng hóa thiết yếu tới các khu vực vùng sâu, vùng xa.

Quản lý tài nguyên và dịch vụ công: Bao gồm lập bản đồ số, giám sát địa hình, quản lý rừng, giám sát tài nguyên, cảnh báo sớm thiên tai và hỗ trợ những công tác quản lý khác.

Đề án cũng đặt ra những mục tiêu định lượng rất cụ thể: Dự kiến sẽ thực hiện khoảng 6.000 chuyến bay thử nghiệm, phấn đấu trên 99% chuyến bay an toàn, 100% hoạt động bay được lập kế hoạch, giám sát và lưu vết.

Đề án cũng đặt mục tiêu kiểm chứng từ 3 - 5 mô hình ứng dụng bay địa hình, phấn đấu giảm từ 20 đến 30% thời gian hoặc chi phí so với các phương thức truyền thống.

Một điểm đột phá trong sandbox Điện Biên là cho phép áp dụng cơ chế "miễn trừ có kiểm soát" để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt là những doanh nghiệp sản xuất UAV của Việt Nam có thể nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện các công nghệ trong điều kiện thực tế.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương.

Doanh nghiệp công nghệ có thể được miễn trừ hoặc áp dụng linh hoạt 2 điều kiện bay tối thiểu, đồng thời cắt giảm khoảng 60 yêu cầu về thử nghiệm, đánh giá, các yêu cầu về tần số, tính tương thích và chống can nhiễu điện tử, cùng một số yêu cầu khác về đánh giá chất lượng và chứng minh lịch sử phù hợp.

Toàn bộ quá trình thử nghiệm chịu sự giám sát nghiêm ngặt của Bộ Quốc phòng và các cơ quan chức năng nhằm bảo đảm tuyệt đối về an ninh, quốc phòng và an toàn bay.

Khẳng định kinh tế không gian tầm thấp là một lĩnh vực rất mới, ông Thuật cho rằng: "Nếu chậm, chúng ta sẽ trở thành thị trường tiêu thụ công nghệ, còn nếu đi đúng hướng ngay từ bây giờ, chúng ta sẽ có cơ hội hình thành một ngành kinh tế mới do chính doanh nghiệp Việt Nam làm chủ".

Bộ Khoa học và Công nghệ xác định phát triển kinh tế không gian tầm thấp không chỉ là câu chuyện về UAV hay công nghệ bay, mà đó là câu chuyện về đổi mới thể chế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp công nghệ Việt Nam và kiến tạo động lực phát triển mới cho nền kinh tế.

Thông tin thêm về cách thức hỗ trợ địa phương, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cho biết, Bộ đã thay đổi cơ bản chuyển sang phương thức đồng hành trực tiếp.

Thay vì chỉ hướng dẫn chung chung theo điều khoản văn bản quy phạm pháp luật, Bộ đã cử các đơn vị liên quan, ở đây là Vụ Kinh tế số và Xã hội số, phối hợp cùng Sở Khoa học và Công nghệ Điện Biên theo hướng "cầm tay chỉ việc" để cùng xây dựng đề án.

"Sau khi tỉnh Điện Biên triển khai, hiện nay đã có gần 10 địa phương trên cả nước mong muốn áp dụng mô hình này", Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho biết thêm.