Khi bảng niêm yết chỉ mang tính… tham khảo
Khảo sát thực tế của nhóm PV cho thấy, mức lãi suất thực nhận của người gửi tiền hiện cao hơn đáng kể so với con số công khai. Nhờ hàng loạt chính sách cộng thêm lãi suất từ phía ngân hàng, dòng tiền nhàn rỗi đang được hưởng mức sinh lời thực tế phổ biến từ 8–9%/năm khi gửi 6 tháng, thậm chí vượt mốc này ở một số deal đặc biệt.
Đáng chú ý, rào cản để bước vào nhóm khách hàng nhận "ưu đãi ngầm" này lại cực kỳ thấp. Không cần phải là khách hàng ưu tiên (VIP) sở hữu hàng chục tỷ đồng, nhiều ngân hàng sẵn sàng làm thủ tục trình lãnh đạo phê duyệt chi trả riêng mức lãi cộng thêm cho các khoản tiền gửi chỉ từ 200 triệu đồng trở lên.
Đa dạng "kịch bản"
Để vừa giữ chân khách hàng, vừa lách qua khung trần niêm yết một cách hợp lệ, các ngân hàng đang áp dụng hàng loạt công thức tính lãi đầy sáng tạo:
Cộng dồn lãi suất trực tiếp: Nhiều "ông lớn" ngân hàng chọn cách cộng thẳng từ 1–3% vào hợp đồng hoặc sổ tiết kiệm của khách hàng ngay thời điểm giao dịch.
Chi trả sau: Một số nhà băng lựa chọn phương án chi trả phần lãi cộng thêm sau khoảng 45 ngày. Mức cộng theo hình thức này thường nhỉnh hơn so với việc nhận cộng dồn ngay lập tức để đền bù cho khoảng thời gian chờ đợi của khách.
Chiêu thức "Lãi kép": Nhân viên tư vấn hướng dẫn khách hàng nhận toàn bộ tiền lãi ngay đầu kỳ, sau đó dùng chính số tiền lãi đó gửi tiếp một sổ mới cùng kỳ hạn.
Ví dụ: Với khoản tiền gốc 1 tỷ đồng gửi kỳ hạn 6 tháng ở mức lãi 8,3%/năm, khách hàng sẽ được chi trả luôn khoảng gần 42 triệu đồng. Sau đó, nhân viên sẽ khuyến nghị khách gửi luôn số tiền lãi này ở một sổ tiết kiệm mới với lãi suất thấp hơn chút ít (do dưới 100 triệu), và khi quay vòng phần lãi đầu kỳ theo công thức lãi kép, tổng mức sinh lời thực tế khách hàng thu về đạt tới 8,9% - 9%/năm.
Lãi cao nhưng nhiều người vẫn chịu thiệt
Tuy nhiên, cuộc đua lãi suất ngầm này lại đang bộc lộ một lỗ hổng lớn trong khâu chăm sóc khách hàng. Trong khi các chuyên viên ngân hàng mải mê săn đón người gửi mới với những mức lãi chào mời hấp dẫn 8–9% cả thực tế lẫn trên mạng xã hội, thì khách hàng hiện hữu lại rơi vào cảnh "mang con bỏ chợ". Sự thiếu sâu sát này khiến những người ít cập nhật thông tin hoặc không biết đến cơ chế "lãi suất thỏa thuận" chịu thiệt thòi lớn.
Chị Thảo (Yên Hòa, Hà Nội) là một trường hợp điển hình cho thực trạng này. Chị có khoản tiết kiệm 1 tỷ đồng gửi tại VPBank, đến hôm nay 6/8 là ngày đáo hạn. Do không được chuyên viên tư vấn liên hệ hay hỗ trợ, sổ tiết kiệm của chị tự động gia hạn với mức lãi suất niêm yết chỉ 6,3%/năm. Mức lãi suất này là đã cao hơn 0,3% so với mức niêm yết của ngân hàng trên website, và đã bao gồm mức cộng 0,2% cho khách hàng ưu tiên (chị Thảo là khách hàng ưu tiên của ngân hàng).
Chỉ đến khi ra phòng giao dịch làm thủ tục tất toán, chị Thảo mới "ngã ngửa" khi biết nếu được chuyên viên chăm sóc riêng trình lãnh đạo phê duyệt, mức lãi chị nhận được có thể lên tới 8,9%/năm. Sự thờ ơ trong khâu hỗ trợ khách hàng đã khiến khách hàng cảm thấy hụt hẫng. Ngay sau khi được một ngân hàng đối thủ chào mời mức lãi suất 8,3%/năm kèm công thức tính lãi kép hấp dẫn, tổng cộng 9%/năm, chị Thảo đã lập tức rút toàn bộ 1 tỷ đồng để chuyển sang nhà băng mới.
Nhu cầu huy động vốn chưa hạ nhiệt
Chuyện nhân viên ngân hàng ráo riết chào mời các gói tiết kiệm "đặc biệt" phản ánh áp lực thanh khoản và nhu cầu huy động vốn chưa hề hạ nhiệt. Việc cộng lãi "ngầm" giúp các ngân hàng linh hoạt điều chỉnh chi phí vốn theo từng thời điểm mà không làm biến động bảng niêm yết công khai.
Tuy nhiên, bài học từ trường hợp của chị Thảo cho thấy một thực tế phũ phàng: Việc bỏ quên khách hàng cũ không chỉ làm giảm niềm tin mà còn khiến các ngân hàng đối mặt với nguy cơ "chảy máu" nguồn vốn nhàn rỗi vào tay các đối thủ cạnh tranh linh hoạt hơn.
Đối với người gửi tiền, các chuyên gia khuyến cáo: Trước khi để sổ tiết kiệm tự động gia hạn, người dân nên chủ động liên hệ trực tiếp với chuyên viên hoặc quản lý chi nhánh để hỏi về các chính sách "cộng lãi/ưu đãi riêng". Việc nắm rõ thông tin và các hình thức chi trả phần lãi cộng thêm sẽ giúp người tiêu dùng bảo vệ tối đa quyền lợi và tối ưu hóa dòng tiền nhàn rỗi của mình.
Nhận xét về xu hướng lãi suất từ nay đến cuối năm, chuyên gia cho rằng, lãi suất sẽ duy trì ổn định và khó có thể giảm sâu, trừ khi có sự can thiệp hành chính từ phía cơ quan quản lý.