Nhờ công tác giải phóng mặt bằng tốt, dự án đường Vành đai 2,5 đoạn Cầu Giấy - Dương Đình Nghệ đang được khẩn trương xây dựng. Ảnh: Phạm Hùng
Ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, đối với hệ thống 7 cây cầu vượt sông Hồng, thành phố đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 6/7 cầu. Riêng cầu Trần Hưng Đạo đã hoàn thành bàn giao đất, đang hoàn thiện hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 2 đơn vị quốc phòng và tháo gỡ thủ tục thi công trong phạm vi bảo vệ đê. Cầu Thượng Cát còn vướng giải phóng mặt bằng bổ sung khoảng 1,15ha do điều chỉnh dự án, phấn đấu bàn giao mặt bằng trong tháng 10-2026...
Bên cạnh các công trình vượt sông, nhóm 9 dự án giao thông xử lý “điểm nghẽn”, ùn tắc đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng; các dự án còn lại đang được tập trung tháo gỡ dứt điểm. Tuyến đường Vành đai 2,5 đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 13/14 đoạn, đang hoàn thiện thủ tục đầu tư đoạn Ciputra - An Dương Vương theo lệnh khẩn cấp, bảo đảm thông tuyến dịp 10-10-2026. Đường Vành đai 3 còn 6,75ha trên tổng số 166,16ha (chiếm 4,07%), đã di chuyển 856/860 ngôi mộ, phấn đấu thông xe toàn tuyến trước ngày 31-12-2026. Đường Vành đai 3,5 đoạn Phúc La - Văn Phú đến cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ còn vướng 8ha trên tổng số 28,2ha tại Kiến Hưng, Phú Lương và 102,1ha tại Đại Thanh, Thanh Trì, Nam Phù, Ngọc Hồi; đoạn cầu Thượng Cát - quốc lộ 32 còn 3,61ha trên tổng số 25,1ha (14,3%) được yêu cầu hoàn thành trong tháng 8-2026. Nút giao Vành đai 3,5 - Đại lộ Thăng Long đạt 99,8%, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã hướng dẫn xác định giá đất cụ thể để địa phương hoàn thiện thủ tục dứt điểm. Đối với quốc lộ 6 - đoạn Ba La - Xuân Mai, đã hoàn thành giải phóng mặt bằng đất của tổ chức, cá nhân; còn 6 ngôi mộ liệt sĩ người nước ngoài tại xã Xuân Mai đang phối hợp Bộ Ngoại giao xử lý.
Trong quý I và tháng 7, 8 năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành 74 văn bản rà soát, hướng dẫn, tháo gỡ chính sách giải phóng mặt bằng cho cơ sở.
Để bảo đảm tiến độ các dự án, thành phố yêu cầu tập trung đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, nhất là các dự án hạ tầng chiến lược như Vành đai 4, Vành đai 2,5, quốc lộ 6, các cầu vượt sông Hồng, đường sắt đô thị, chỉnh trang đô thị; giao Sở Tài chính nghiên cứu cơ chế linh hoạt về nguồn vốn cho các địa phương; địa phương nào giải ngân chậm sẽ bị thu hồi vốn để điều chuyển cho đơn vị có khả năng làm tốt hơn. Cùng với đó, thành phố đang tập trung triển khai nhiều dự án chiến lược theo Nghị quyết số 258/2025/QH15, ngày 11-12-2025 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô, như: Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội, Khu công viên Công nghệ số và hỗn hợp, Khu phức hợp y tế, hai khu đô thị đa mục tiêu tại các xã: Đông Anh, Thư Lâm, Phúc Thịnh, Mê Linh.
Giải quyết vướng mắc phát sinh ngay từ cơ sở
Thi công Dự án cầu Tứ Liên. Ảnh: Công Hùng
Thực tiễn tại các địa phương cho thấy, việc kết hợp chặt chẽ giữa kỷ cương pháp luật với sự linh hoạt, thấu hiểu tâm tư nguyện vọng của nhân dân là chìa khóa tháo gỡ các nút thắt trong giải phóng mặt bằng. Tại xã Tam Hưng, quá trình triển khai Dự án đầu tư xây dựng Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội đòi hỏi việc di dời mồ mả tại Nghĩa trang nhân dân thôn Tam Đa (thôn Bạch Đa) cần thực hiện hết sức thận trọng. Bí thư Đảng ủy xã Tam Hưng Bùi Văn Sáng cho biết, địa phương luôn coi trọng yếu tố văn hóa, tình cảm của người dân bên cạnh các quy định pháp luật. Ngày 26-8, xã Tam Hưng trang trọng tổ chức các nghi thức tâm linh trước khi di dời mộ, thể hiện đạo lý tri ân và giúp các gia đình yên tâm. Cách làm có tình, có lý này đã tạo sự đồng thuận cao, góp phần tháo gỡ thành công phần việc khó khăn nhất để phục vụ dự án.
Tại xã Thư Lâm, Phó Chủ tịch UBND xã Lại Mạnh Cường nhấn mạnh: 3 dự án trọng điểm gồm tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Khu đô thị Liên Hà và Khu công nghiệp Đông Anh có quy mô và tác động rất lớn đến đời sống nhân dân. Cụ thể, Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng thu hồi khoảng 85,46ha đất tại các thôn: Phúc Lâm, Vân Hà, Đình Ngọc, Giao Tác, Châu Phong, Kính Nỗ; Dự án Khu đô thị Liên Hà có quy mô nghiên cứu khoảng 460,63ha, dân số khoảng 85.000 người; Dự án Khu công nghiệp Đông Anh thu hồi khoảng 345ha đất tại các thôn: Bằng Lâm, Hà Lâm, Xuân Nộn, Đình Trung, Lương Quy, Đường Yên, Cổ Miếu với tổng mức đầu tư hơn 6.316 tỷ đồng. Xã yêu cầu các đơn vị, chủ đầu tư và cấp ủy các thôn bám sát tiến độ, công khai minh bạch chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư; các vấn đề phát sinh phải được giải quyết kịp thời từ cơ sở, bảo đảm tuyệt đối quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, không để phát sinh điểm nóng hay khiếu kiện kéo dài.
Thực tế, việc đền bù giải phóng mặt bằng luôn tuân thủ Luật Đất đai cùng các quy định của UBND thành phố Hà Nội với nhiều chính sách linh hoạt. Người dân được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng hoặc bằng tiền, đồng thời được nhận các khoản hỗ trợ ổn định đời sống, đào tạo chuyển đổi nghề và thưởng tiến độ bàn giao mặt bằng. Nguyên tắc bồi thường đất, đối với đất ở: Người dân bị thu hồi đất ở nếu đủ điều kiện sẽ được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Điều đó đồng nghĩa người dân không chỉ được bố trí nơi ở mới mà còn được tiếp cận hạ tầng đô thị hiện đại, môi trường sống tốt hơn...
Bên cạnh kết quả tích cực, công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn Thủ đô đòi hỏi sự bám sát cơ sở thường xuyên, liên tục từ các cấp, các ngành. Lãnh đạo thành phố yêu cầu các đơn vị chủ động tháo gỡ vướng mắc phát sinh ngay từ cơ sở, tuyệt đối không để ách tắc tiến độ các công trình hạ tầng chiến lược.