Thị trường chứng khoán sôi động, những khoản đặt cược khổng lồ vào trí tuệ nhân tạo và môi trường pháp lý cởi mở đã thúc đẩy một trong những làn sóng giao dịch lớn nhất trong sáu tháng đầu năm trong nhiều năm qua.
Theo công ty cung cấp dữ liệu Dealogic, tính đến cuối tháng 6, tổng giá trị các thương vụ toàn cầu đạt khoảng 3.200 tỷ USD, tăng 45% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức chi cho hoạt động giao dịch cao nhất trong một giai đoạn nửa năm ít nhất một thập kỷ.
Cơn sốt này đặc biệt nghiêng về các công ty lớn, với 44 thương vụ được công bố có giá trị trên 10 tỷ USD, bao gồm các vụ thâu tóm và các đợt huy động vốn quy mô lớn trên thị trường tư nhân. Những thương vụ bom tấn đó đã đẩy tổng giá trị giao dịch lên cao, dù tổng số giao dịch giảm khoảng 1% so với năm ngoái, khi các công ty có tiềm lực tài chính yếu hơn hoặc dễ bị tổn thương hơn trước bất ổn địa chính trị vẫn đứng ngoài cuộc.
Tuy nhiên, lãnh đạo của nhiều công ty lớn đã gạt sang một bên những bất định do thuế quan và xung đột ở Trung Đông gây ra để theo đuổi các thương vụ thâu tóm.
Nhiều công ty “cảm nhận rằng họ đang có một khoảng thời gian thuận lợi để cố gắng thực hiện điều gì đó mang tính chuyển đổi, và bây giờ thực sự là thời điểm để thử làm điều đó”, Matt McClure, đồng giám đốc toàn cầu mảng ngân hàng đầu tư tại Goldman Sachs nói trong một cuộc phỏng vấn.
Các chủ ngân hàng khẳng định lần này khác với những đợt bùng nổ trước đây, chẳng hạn thời kỳ lãi suất thấp kỷ lục trong đại dịch Covid-19, làn sóng mua lại bằng đòn bẩy năm 2007 hay bong bóng dot-com thập niên 1990.
Các công ty thúc đẩy làn sóng giao dịch năm nay thuộc nhóm lớn nhất và có nguồn lực tài chính dồi dào nhất thế giới. Nhiều công ty trong số đó đang tìm cách chuyển đổi hoạt động kinh doanh thông qua các vụ sáp nhập lớn, thay vì thực hiện những thương vụ mua lại nhỏ hơn.
Một phần hoạt động này được thúc đẩy bởi nhu cầu đơn giản là phải bắt kịp trong một nền kinh tế ngày càng bị thống trị bởi chỉ một nhóm nhỏ các tập đoàn khổng lồ. Hãy nhìn vào thực tế: Để được đưa vào chỉ số S&P 500, các công ty ngày nay cần có quy mô lớn gấp khoảng hai lần so với 5 năm trước. Exxon Mobil, từng là công ty giá trị nhất nước Mỹ, hiện chỉ có quy mô bằng khoảng một phần tám công ty lớn nhất trong nhóm công nghệ được gọi là Magnificent Seven.
“Định nghĩa về quy mô cứ liên tục dịch chuyển, vì vậy các công ty cần ngày càng lớn hơn, và các công ty lớn cần thực hiện các thương vụ ngày càng lớn hơn để tạo ra tác động”, Ben Wilson, đồng giám đốc mảng sáp nhập và mua lại Bắc Mỹ tại J.P. Morgan nói.
Thương vụ 118 tỷ USD của NextEra mua Dominion Energy, được công bố vào tháng 5, sẽ tạo ra một gã khổng lồ tiện ích nhằm cung cấp lượng điện ngày càng lớn cần thiết để vận hành trí tuệ nhân tạo. Tháng trước, SpaceX mua lại Cursor, một startup sản xuất phần mềm viết mã, với giá 60 tỷ USD, nhằm giúp công ty tên lửa của Elon Musk xây dựng các mô hình AI của mình.
Thông thường, các công ty ngần ngại thực hiện những thương vụ lớn trong thời kỳ hỗn loạn. Những gián đoạn nguồn cung dầu do xung đột với Iran và thái độ thù địch công khai của Nhà Trắng đối với các đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ ở châu Âu vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Các câu hỏi cũng tiếp tục xoay quanh quá trình xây dựng hạ tầng AI, chẳng hạn chi phí chip máy tính, hạn chế nguồn cung và khả năng trì hoãn thời điểm các công ty AI này có thể thu lợi nhuận.
“Điều khiến làn sóng hiện tại có phần đi ngược trực giác là nó dường như diễn ra trong bối cảnh bất định và biến động ở mức có thể không phải chưa từng có, nhưng chắc chắn thuộc nhóm cao nhất”, Jonathan Knee, giáo sư tại Trường Kinh doanh Columbia và cố vấn cấp cao tại ngân hàng đầu tư Evercore nói.
Hoạt động giao dịch cũng mang lại lợi ích lớn cho các ngân hàng, với các chi tiết nhiều khả năng sẽ xuất hiện khi họ công bố kết quả kinh doanh vào tuần tới. Bank of America kỳ vọng doanh thu ngân hàng đầu tư trong quý gần nhất tăng 28% so với cùng kỳ năm trước, trong khi JPMorgan Chase dự kiến tăng 10%, theo một ghi chú nghiên cứu của Jefferies.
Dẫu vậy, không phải công ty nào cũng tham gia vào bữa tiệc. Tổng cộng, 21.727 thương vụ đã được công bố trong năm nay, giảm nhẹ so với 21.997 thương vụ cùng thời điểm năm ngoái. Một phần sự sụt giảm này có thể được quy cho những thách thức mà ngành vốn cổ phần tư nhân đang đối mặt. Các công ty thuộc sở hữu của các quỹ private equity chiếm 24% tổng giá trị giao dịch, giảm so với khoảng 34% trong giai đoạn 2024-2025. Nhiều quỹ trong số này đang vật lộn với mức định giá bất định của các công ty phần mềm mà họ mua lại trước khi AI trở thành mối đe dọa, khiến việc bán lại các tài sản này trở nên khó khăn.
“Cho đến lúc này của năm, tốc độ chỉ là chưa đạt mức mà thị trường ban đầu kỳ vọng”, ông McClure nói.
Các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng trong nửa đầu năm bị thống trị bởi những công ty lớn quyết tâm tiếp sức cho cuộc đua AI và những công ty trong lĩnh vực công nghệ quốc phòng.
Madison Air Solutions, một công ty làm mát phục vụ các trung tâm dữ liệu, huy động được 2,23 tỷ USD trong một đợt IPO, còn Cerebras, nhà sản xuất chip AI tại Silicon Valley, huy động 5,55 tỷ USD. Và tất nhiên, SpaceX đã huy động hơn 75 tỷ USD trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu lớn nhất lịch sử.
Những đợt chào bán này giúp nâng giá trị IPO tại Mỹ lên 155 tỷ USD, mức cao nhất kể từ năm 2021, khi làn sóng các công ty ồ ạt đổ vào thị trường đại chúng.
Các chủ ngân hàng nói cánh cửa cho các đợt chào bán khác liên quan đến AI vẫn đang mở. SK Hynix, nhà sản xuất chip nhớ của Hàn Quốc, dự kiến huy động 28 tỷ USD trong một đợt niêm yết tại Mỹ trong tuần này.
Tuy nhiên, những tuần giao dịch đầu tiên của cổ phiếu SpaceX khá biến động. Dù vẫn cao hơn giá IPO 135 USD/cổ phiếu, cổ phiếu SpaceX hôm thứ tư đã giảm xuống dưới 150 USD, mức giá mở cửa trong những phút giao dịch đầu tiên đầy sôi động khi cổ phiếu này lên sàn vào tháng trước. Cổ phiếu đóng cửa ở mức 148 USD vào thứ tư.
Một số doanh nghiệp mới niêm yết gần đây đã chứng kiến cổ phiếu rơi xuống dưới giá IPO. Trong số đó có Cerebras, cũng như Fervo Energy và X-Energy, hai công ty đều nhắm tới việc cung cấp năng lượng cho các trung tâm dữ liệu. Khoảng một phần ba số công ty lên sàn trong quý II hiện giao dịch dưới giá IPO, theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu và tư vấn Renaissance Capital. Matt Kennedy, chiến lược gia cấp cao tại Renaissance Capital, nói rằng những kết quả này nhìn chung phù hợp với cách các cổ phiếu IPO thường diễn biến trong những tháng đầu giao dịch.
“Có nhiều ví dụ về các đợt IPO tạo ra rất nhiều sự hào hứng ban đầu rồi sau đó xì hơi”, ông Kennedy nói. “Đồng thời, một số khoản đặt cược mang tính đầu cơ khác vẫn đang trụ vững”.
Các câu hỏi về việc liệu nhu cầu cuối cùng có biện minh cho những khoản chi khổng lồ vào AI hay không vẫn tiếp tục bao trùm thị trường, cùng với những bất định khác như xung đột ở Trung Đông và lạm phát. Cổ phiếu nhóm Magnificent Seven đã góp phần dẫn dắt S&P 500 có quý II tốt nhất trong 6 năm, ngay cả khi cổ phiếu của các công ty này giảm khoảng 9% trong tháng 6.
Dù vậy, ông Kennedy nói: “Tôi nghĩ chủ đề AI sẽ tiếp tục thúc đẩy hoạt động giao dịch cho tới cuối năm”.
