Ảnh minh hoạ
Theo Nikkei Asia, giá nhiên liệu leo thang cùng nguy cơ hạn hán do El Nino đang đẩy ngành sản xuất lúa gạo của Philippines vào giai đoạn khó khăn mới, làm gia tăng áp lực chi phí đối với hàng triệu nông dân và đe dọa nguồn cung lương thực của quốc gia nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới.
Tại tỉnh Pampanga, cách Manila khoảng 100 km về phía bắc, nhiều nông dân cho biết lợi nhuận từ sản xuất lúa đang bị bào mòn nghiêm trọng bởi chi phí nhiên liệu, phân bón và tưới tiêu tăng mạnh. Bà Elvira Fadriquelan, người đã gắn bó hơn 30 năm với nghề trồng lúa, cho biết vụ mùa gần nhất chỉ mang lại khoảng 25.000 peso doanh thu, thấp hơn tổng chi phí đầu tư khoảng 27.000 peso.
Theo Bộ Nông nghiệp Philippines, sản lượng lúa gạo năm nay có thể giảm từ 20% đến 50% nếu chính phủ không triển khai các biện pháp hỗ trợ hiệu quả nhằm ứng phó với tác động kép từ giá năng lượng tăng và thời tiết khô hạn. Riêng trong quý I, sản lượng lúa được dự báo giảm 6,9% xuống còn 4,37 triệu tấn.
Áp lực gia tăng sau khi xung đột tại Trung Đông đẩy giá dầu Brent lên tới 126 USD/thùng vào cuối tháng 4 trước khi hạ nhiệt về quanh mức 100 USD/thùng. Đối với Philippines (quốc gia phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nhập khẩu nhiên liệu) tác động lan tỏa đến khu vực nông nghiệp diễn ra gần như ngay lập tức.
Giá dầu diesel tại nhiều địa phương đã tăng từ khoảng 50–70 peso/lít lên tới 130 peso/lít vào cuối tháng 3, khiến chi phí vận hành máy cày, máy bơm nước và vận chuyển nông sản tăng vọt. Trong bối cảnh El Nino có nguy cơ gây hạn hán kéo dài từ tháng 6 đến tháng 8, nhiều nông dân phải sử dụng thêm máy bơm chạy dầu diesel để cứu cây trồng, làm chi phí sản xuất tiếp tục đội lên.
Ngoài áp lực đầu vào, nông dân Philippines còn phải đối mặt với cạnh tranh từ gạo nhập khẩu giá rẻ trong khu vực. Việc giá bán lúa không theo kịp tốc độ tăng chi phí khiến lợi nhuận của người trồng lúa suy giảm mạnh.
Bà Marie Castro, một nông dân tại Pampanga, cho biết gia đình bà thu về khoảng 80.000 peso từ vụ thu hoạch hồi tháng 3, song phần lớn số tiền phải dùng để trả nợ vay phục vụ sản xuất, khiến thu nhập thực tế chỉ còn khoảng 20.000 peso.
Trong khi đó, lạm phát tại Philippines tăng lên 7,2% trong tháng 4, so với 4,1% của tháng trước, chủ yếu do giá nhiên liệu và thực phẩm tăng cao. Tăng trưởng kinh tế quý I cũng chậm lại còn 2,6%, mức thấp nhất trong vòng 5 năm.
Ông Sonny Africa, Giám đốc điều hành tổ chức nghiên cứu IBON Foundation, nhận định giá dầu tăng đang tạo ra cú sốc hệ thống đối với chuỗi cung ứng lương thực của Philippines. Theo ông, chi phí đầu vào leo thang có nguy cơ khiến nhiều nông dân nhỏ lẻ phải ngừng sản xuất, từ đó làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nội địa.
Để hỗ trợ khu vực nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp Philippines đã triển khai gói trợ cấp nhiên liệu trị giá 50 triệu peso, bao gồm khoản hỗ trợ 5.000 peso cho hơn 9.000 nông dân sử dụng cơ giới hóa. Chính phủ cũng công bố chương trình hỗ trợ tiền mặt trị giá 10 tỷ peso dành cho nông dân và ngư dân.
Tuy nhiên, nhiều nông dân cho biết họ vẫn chưa tiếp cận được nguồn hỗ trợ do các chương trình trợ cấp phụ thuộc vào danh sách người thụ hưởng tại địa phương, vốn thường bỏ sót những hộ sản xuất nhỏ ở khu vực xa trung tâm.
Các chuyên gia kinh tế cho rằng Philippines cần xây dựng chiến lược năng lượng dài hạn cho nông nghiệp, bao gồm thúc đẩy hệ thống tưới tiêu sử dụng năng lượng tái tạo nhằm giảm phụ thuộc vào dầu diesel và hạn chế tác động từ biến động giá năng lượng toàn cầu.
Trong ngắn hạn, triển vọng của ngành lúa gạo Philippines vẫn chịu nhiều sức ép khi chi phí sản xuất tăng cao, thời tiết bất lợi và nguy cơ nguồn cung suy giảm tiếp tục phủ bóng lên khu vực nông nghiệp của nước này.
