Theo báo cáo mới nhất của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), thị trường Mỹ đang phát đi những tín hiệu trái chiều đối với thủy sản Việt Nam. Trong khi mặt hàng ghẹ đón nhận cơ hội đáng kể nhờ được phía Mỹ tiếp tục công nhận tương đương đối với nghề khai thác, thì tôm vẫn chịu áp lực lớn từ thuế chống bán phá giá và nhu cầu nhập khẩu suy giảm.
VASEP cho biết, diễn biến tích cực nhất gần đây là việc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ (NOAA) tiếp tục công nhận tương đương đối với nghề khai thác ghẹ của Việt Nam. Theo quyết định cập nhật trong tháng 5/2026, ghẹ và các sản phẩm từ nghề khai thác ghẹ của Việt Nam vẫn được phép nhập khẩu vào thị trường Mỹ.
Đáng chú ý, trong khi Việt Nam được công nhận tương đương thì Philippines lại không được công nhận đối với các nghề ghẹ liên quan và sẽ bị chặn nhập khẩu từ ngày 11/6/2026. Theo VASEP, điều này tạo ra cơ hội ngắn hạn khá rõ cho ghẹ Việt Nam, đặc biệt khi các nhà nhập khẩu Mỹ phải chuyển hướng sang những nguồn cung được chấp nhận như Việt Nam, Indonesia và Sri Lanka.
Báo cáo về thủy sản Việt Nam tại Mỹ (Ảnh: VASEP).
Trong bối cảnh đó, VASEP nhận định đây là thời điểm thuận lợi để các doanh nghiệp xuất khẩu ghẹ chốt đơn hàng cho quý III/2026, đồng thời tăng cường truyền thông với khách hàng Mỹ về tính hợp lệ của nguồn nguyên liệu và hồ sơ khai thác.
Trái ngược với ghẹ, tôm tiếp tục là nhóm hàng chịu sức ép lớn nhất tại thị trường Mỹ. Dẫn kết quả sơ bộ kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 do Bộ Thương mại Hoa Kỳ công bố ngày 13/5/2026, VASEP cho biết mức thuế chống bán phá giá sơ bộ đối với hai doanh nghiệp bị đơn là 10,76% và 6,30%, trong khi nhóm doanh nghiệp được hưởng mức thuế riêng chịu mức thuế 7,56%.
Dù chưa phải kết quả cuối cùng, VASEP đánh giá mức thuế sơ bộ này đủ để tạo thêm áp lực lên quá trình đàm phán giá cũng như tâm lý mua hàng của các nhà nhập khẩu Mỹ trong giai đoạn hiện nay.
Không chỉ chịu áp lực về thuế, thị trường tôm Mỹ cũng đang tăng trưởng chậm. Theo số liệu được VASEP dẫn lại, nhập khẩu tôm của Mỹ trong tháng 3/2026 đạt 56.523 tấn, giảm 19% so với cùng kỳ năm trước; lũy kế quý I đạt 181.656 tấn, giảm 11%.
Diễn biến này cho thấy nhu cầu chưa phục hồi đủ mạnh để hấp thụ áp lực giá và chi phí, khiến các nhà nhập khẩu Mỹ tiếp tục thận trọng với các đơn hàng mới. Trong bối cảnh đó, VASEP cho rằng doanh nghiệp Việt Nam khó tạo lợi thế nếu chỉ cạnh tranh bằng giá. Thay vào đó, hướng đi phù hợp hơn là tập trung vào các sản phẩm chế biến, hàng giá trị gia tăng và những phân khúc mà Việt Nam có lợi thế về chất lượng, năng lực chế biến và độ ổn định nguồn cung.
Đối với cá ngừ, VASEP cho biết nhập khẩu cá ngừ đông lạnh của Mỹ trong những tháng đầu năm 2026 giảm, trong đó có nguồn cung từ Việt Nam. Theo hiệp hội, điều này phản ánh rõ hơn sức ép từ các quy định kiểm soát ngày càng chặt chẽ, đặc biệt là các yêu cầu liên quan đến Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển (MMPA), hơn là tín hiệu thuận lợi về cung - cầu thị trường.
Riêng với cá ngừ, NOAA quy định mọi lô cá ngừ đông lạnh hoặc cá ngừ chế biến nhập khẩu vào Mỹ phải có Mẫu 370, khai báo tình trạng "an toàn với cá heo", kèm theo các chứng từ hỗ trợ và nộp trước hoặc tại thời điểm nhập khẩu. NOAA cũng cho biết chương trình này theo dõi toàn bộ lượng cá ngừ đông lạnh và cá ngừ chế biến nhập khẩu vào Mỹ.
Theo VASEP, thách thức lớn nhất đối với ngành cá ngừ tại thị trường Mỹ hiện nay không nằm ở việc mở rộng cơ hội thị trường mà nằm ở khả năng đáp ứng các yêu cầu tuân thủ ngày càng khắt khe. Doanh nghiệp kiểm soát tốt hồ sơ truy xuất, chứng từ và toàn bộ chuỗi cung ứng sẽ có nhiều khả năng duy trì đơn hàng và thị phần hơn.
Nhìn tổng thể, VASEP cho rằng thị trường Mỹ không đóng cửa với thủy sản Việt Nam, nhưng cơ hội đang phân hóa mạnh theo từng mặt hàng. Với ghẹ, lợi thế đang nghiêng về phía Việt Nam nhờ yếu tố chính sách và sự thay đổi trong nguồn cung. Với tôm, thách thức vẫn đến từ cả hai phía: thuế phòng vệ thương mại và sức mua chậm của thị trường.
Trong bối cảnh đó, cạnh tranh bằng giá ngày càng không còn là lợi thế bền vững. Theo VASEP, doanh nghiệp có khả năng giữ được thị phần tốt hơn sẽ là những đơn vị theo sát các thay đổi chính sách của Mỹ, lựa chọn đúng nhóm hàng có dư địa tăng trưởng và duy trì hệ thống hồ sơ tuân thủ đầy đủ để hạn chế rủi ro trong quá trình nhập khẩu.
