Khó tiếp cận vốn vì “mù mờ” dòng tiền
Theo thống kê của Cục Thống kê, Việt Nam hiện có hơn 5 triệu hộ kinh doanh, đóng góp khoảng 30% GDP và tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động. Mỗi năm, hàng chục nghìn hộ kinh doanh thực hiện chuyển đổi mô hình sang doanh nghiệp, song phần lớn trong số này rơi vào nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ với nguồn vốn mỏng, hệ thống kế toán chưa hoàn chỉnh và tài sản bảo đảm hạn chế.
Thực tế cho thấy, trước đây phần lớn hộ kinh doanh hoạt động theo hình thức tiền mặt, ghi chép thủ công, thậm chí không có sổ sách kế toán đầy đủ. Điều này khiến ngân hàng gặp khó khăn trong việc đánh giá chính xác quy mô kinh doanh, doanh thu và khả năng trả nợ. Không ít trường hợp, dù hoạt động kinh doanh hiệu quả, nhưng vẫn bị từ chối vay vốn do không đủ cơ sở chứng minh dòng tiền.
Minh bạch hóa dòng tiền, chuẩn hóa nghĩa vụ thuế không chỉ giúp hộ kinh doanh tuân thủ pháp luật, mà còn trở thành “tấm vé” quan trọng để tiếp cận nguồn vốn chính thức với chi phí thấp hơn
Anh Nguyễn Văn Hùng, chủ một cửa hàng vật liệu xây dựng tại Hà Nội chia sẻ, trước đây tôi bán hàng chủ yếu bằng tiền mặt, có ghi chép nhưng không bài bản. Khi cần vay vốn mở rộng kho, ngân hàng yêu cầu chứng minh doanh thu, dòng tiền mà tôi không đáp ứng được nên hồ sơ bị trả lại. Lúc đó mới thấy việc không minh bạch tài chính là một bất lợi lớn.
Đại diện các ngân hàng cũng cho biết, dù rất có nhu cầu cho vay, nhưng thiếu dữ liệu tin cậy để ra quyết định tín dụng. Trong khi đó, hộ kinh doanh lại chưa quen với việc chuẩn hóa hoạt động tài chính và thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ.
Bước ngoặt đang đến từ sự kết hợp giữa chính sách quản lý mới và các giải pháp hỗ trợ chủ động từ phía ngân hàng. Theo Thông tư 25/2025/TT-NHNN (sửa đổi, bổ sung Thông tư 17/2024/TT-NHNN), tài khoản thanh toán phải được xác minh và quản lý theo hồ sơ định danh hợp pháp. Với hộ kinh doanh, tài khoản sử dụng cho hoạt động kinh doanh bắt buộc phải đứng tên đúng theo giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh. Đây là nền tảng quan trọng để tách bạch dòng tiền kinh doanh và cá nhân.
Cùng với đó, Nghị định 68/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 5/3/2026, quy định rõ: hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống không thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân; các hộ vượt ngưỡng sẽ thực hiện kê khai thuế theo doanh thu thực tế. Quy định này thúc đẩy quá trình minh bạch hóa hoạt động kinh doanh. Đáng chú ý, thay vì chỉ đóng vai trò cấp tín dụng, các ngân hàng đang chuyển sang đồng hành, hỗ trợ hộ kinh doanh thích ứng với quy định mới, thông qua các giải pháp số hóa toàn diện.
Ngân hàng vào cuộc hỗ trợ hộ kinh doanh
Tại ACB, hộ kinh doanh được phép sử dụng chính tài khoản đứng tên hộ kinh doanh để kết nối với eTax Mobile, thực hiện kê khai và nộp thuế trực tuyến trên nền tảng của Tổng cục Thuế. Việc này giúp nộp thuế mọi lúc, mọi nơi, hạn chế sai sót và tuân thủ quy định mới một cách thuận tiện.
Không dừng lại ở đó, ACB còn đưa ra chính sách ưu đãi tài chính trực tiếp. Từ nay đến 30/6/2026, hộ kinh doanh khi liên kết tài khoản với eTax Mobile sẽ được giảm thêm 0,1%/năm lãi suất vay ở kỳ đầu tiên cho các khoản vay sản xuất kinh doanh. Đồng thời, với cơ chế tính lãi suất dựa trên số dư tiền gửi không kỳ hạn (CASA), khách hàng duy trì dòng tiền qua tài khoản càng lớn thì mức giảm lãi suất có thể lên tới 2%/năm.
Chị Trần Thị Lan, chủ cửa hàng tạp hóa tại TP.HCM chia sẻ, trước đây mỗi lần đến kỳ nộp thuế tôi phải đến cơ quan thuế, vừa mất thời gian vừa dễ sai sót. Từ khi liên kết tài khoản hộ kinh doanh với eTax Mobile, tôi có thể kê khai và nộp thuế ngay trên điện thoại. Quan trọng hơn là dòng tiền minh bạch giúp tôi vay vốn dễ hơn, lại được giảm lãi suất nên tôi thấy rất có động lực tuân thủ.
Theo bà Đinh Thị Thu Thảo, Phó Giám đốc Khối Khách hàng cá nhân ACB, khi các giao dịch bán hàng được thực hiện qua tài khoản ngân hàng, tổ chức tín dụng có thêm dữ liệu để đánh giá quy mô hoạt động, chu kỳ kinh doanh và khả năng trả nợ của khách hàng. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng hạn mức tín dụng phù hợp cho hộ kinh doanh.
Không chỉ ACB, nhiều ngân hàng khác cũng đang đẩy mạnh hỗ trợ. VPBank đã ký kết hợp tác với Cục Thuế, triển khai bộ giải pháp số “all-in-one” dành cho hơn 5,4 triệu hộ kinh doanh, tích hợp từ quản lý doanh thu, hóa đơn điện tử, chữ ký số đến kê khai và nộp thuế. Giải pháp này không chỉ giúp tuân thủ quy định mới mà còn tạo dữ liệu tài chính rõ ràng, giúp hộ kinh doanh tiếp cận các dịch vụ tài chính chính thống.
Trong khi đó, MB phát triển hệ sinh thái MB Seller, cho phép mở tài khoản hộ kinh doanh trực tuyến 100%, tách bạch dòng tiền, tích hợp thanh toán QR, POS và phần mềm quản lý bán hàng. Hệ thống còn hỗ trợ kê khai thuế, xuất hóa đơn điện tử và cung cấp các gói tín dụng lên tới 5 tỷ đồng với thủ tục đơn giản.
Đại diện các ngân hàng đều cho rằng, việc hỗ trợ hộ kinh doanh trong giai đoạn chuyển đổi không chỉ nhằm tuân thủ quy định pháp luật, mà còn giúp hình thành thói quen quản trị tài chính bài bản, từ đó nâng cao khả năng tiếp cận vốn và phát triển bền vững.
Có thể thấy, minh bạch thuế không còn là “nghĩa vụ bắt buộc” đơn thuần, mà đang trở thành lợi thế cạnh tranh của hộ kinh doanh. Khi dòng tiền được ghi nhận rõ ràng, hoạt động tài chính được chuẩn hóa, cánh cửa vốn ngân hàng không chỉ mở rộng hơn mà còn đi kèm chi phí thấp hơn.
