Từ nhiều năm nay, các chuyên gia trong lĩnh vực vệ tinh, viễn thông và không gian vốn đã thảo luận về câu hỏi: Elon Musk có đang tính toán điều gì với điện thoại di động hay không? Đây là một câu hỏi ngày càng được chú ý khi SpaceX của Musk tăng tốc xây dựng một mảng kinh doanh lớn, cung cấp internet băng rộng tại nhà bằng đội vệ tinh Starlink của công ty và gần đây hơn là bắt đầu cung cấp kết nối hạn chế cho điện thoại ở các khu vực xa xôi thông qua các nhà mạng, bao gồm T-Mobile.
Liệu một bước tiến lớn hơn vào lĩnh vực điện thoại có còn xa? Một số bằng chứng đang dần xuất hiện.
Điểm thứ nhất: Một số nhà đầu tư của SpaceX đã nhìn thấy một thiết bị nguyên mẫu dạng điện thoại cầm tay. Những người am hiểu thiết bị này mô tả nó mỏng hơn iPhone và chạy trên một hệ điều hành độc quyền.
Điểm thứ hai: Trước đợt chào bán cổ phiếu ra công chúng khổng lồ của SpaceX vào tháng trước, Chủ tịch lâu năm của công ty, Gwynne Shotwell, đã nói về khả năng xây dựng một mạng lưới mặt đất để cung cấp dịch vụ di động. Công ty cũng đã cân nhắc hợp tác với một nhà cung cấp dịch vụ di động.
Một phần lớn tương lai của SpaceX sẽ là sử dụng vệ tinh Starlink để kết nối các thiết bị di động. Việc có thể tung ra một thiết bị cầm tay độc quyền và chi mạnh tay để củng cố kết nối vệ tinh bằng hạ tầng trên mặt đất rõ ràng sẽ cho thấy quy mô tham vọng của SpaceX và nhiều khả năng sẽ khiến các đối thủ phải phản ứng.
Nếu ghép các mảnh ghép này lại, có thể thấy một bức tranh lớn hơn: Tương lai của SpaceX không chỉ nằm ở tên lửa, vệ tinh hay internet băng rộng, mà còn ở việc dùng đội vệ tinh Starlink để kết nối trực tiếp các thiết bị di động.
Đây sẽ là một bước đi rất “Elon Musk”. Thay vì chỉ cung cấp một lớp hạ tầng cho người khác khai thác, SpaceX có thể muốn kiểm soát nhiều tầng hơn trong chuỗi giá trị: Từ vệ tinh trên quỹ đạo, hạ tầng mặt đất, mạng kết nối, cho tới thiết bị cầm tay trong tay người dùng.
Nếu điều đó xảy ra, tham vọng điện thoại của Musk sẽ không giống cách Apple làm iPhone hay Samsung làm Galaxy. SpaceX không nhất thiết phải bước vào cuộc đua smartphone truyền thống, nơi các hãng cạnh tranh bằng camera, màn hình, chip hay hệ sinh thái ứng dụng. Điểm khác biệt của Musk nằm ở kết nối: Một chiếc điện thoại, hoặc thiết bị cầm tay riêng, có khả năng tận dụng trực tiếp mạng vệ tinh Starlink để hoạt động ở những nơi mạng di động truyền thống yếu hoặc không tồn tại.
Về lý thuyết, đây là thị trường rất lớn. Các vùng nông thôn, khu vực hẻo lánh, tàu biển, máy bay, vùng thiên tai, chiến trường hoặc những nơi cơ sở hạ tầng viễn thông chưa phát triển đều có nhu cầu kết nối ổn định. Starlink đã chứng minh nhu cầu đó tồn tại trong mảng internet băng rộng. Câu hỏi tiếp theo là liệu SpaceX có thể mở rộng logic này sang điện thoại di động hay không.
Tuy nhiên, con đường này không đơn giản. Để cung cấp dịch vụ di động quy mô lớn, SpaceX không chỉ cần vệ tinh. Công ty còn phải xử lý bài toán phổ tần, hợp tác hoặc cạnh tranh với nhà mạng, xây dựng hạ tầng mặt đất, đảm bảo chất lượng kết nối, độ trễ, vùng phủ và thiết bị tương thích. Đây là lý do thông tin về việc SpaceX cân nhắc xây dựng mạng lưới mặt đất trở nên đáng chú ý: Vệ tinh có thể là phần nổi bật nhất, nhưng một mạng di động thực sự vẫn cần rất nhiều hạ tầng dưới mặt đất.
Một thiết bị cầm tay riêng, nếu thành hiện thực, sẽ cho thấy SpaceX muốn đi xa hơn vai trò đối tác của các nhà mạng. Điều đó cũng có thể khiến các đối thủ trong ngành viễn thông phải phản ứng. Bởi khi một công ty đã có tên lửa, vệ tinh, dịch vụ internet toàn cầu và khả năng huy động vốn khổng lồ bắt đầu quan tâm tới điện thoại, cuộc chơi kết nối di động có thể thay đổi.
Hiện tại, vẫn còn quá sớm để nói Elon Musk sẽ tung ra một chiếc “điện thoại SpaceX” hay chỉ dùng nguyên mẫu thiết bị như một phần trong chiến lược thử nghiệm mạng Starlink di động. Nhưng những gì WSJ ghi nhận cho thấy SpaceX đang đặt điện thoại vào bản đồ tham vọng của mình.
Sau xe điện, tên lửa, mạng xã hội, AI và vệ tinh, điện thoại có thể là mặt trận tiếp theo trong đế chế của Elon Musk. Không phải theo cách tạo ra một chiếc smartphone đẹp hơn iPhone, mà theo cách tái định nghĩa câu hỏi căn bản hơn: Điện thoại sẽ kết nối với thế giới bằng hạ tầng của ai?
Thanh Phong
