Những ngày gần đây, công ty điều hành một tàu chở dầu bị mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư đã nhận được một đề nghị hấp dẫn. Sau nhiều tuần neo đậu với tên lửa và máy bay không người lái bay lượn trên đầu, cuối cùng nó có thể an toàn đi qua eo biển Hormuz - được Hải quân Iran hộ tống. Nhưng trước tiên, nó cần phải thay đổi đăng ký và treo cờ Pakistan, theo một giám đốc điều hành của công ty, người yêu cầu giấu tên.
Iran đồng ý cho phép 20 tàu Pakistan đi qua eo biển, nhưng nước này chỉ có một vài tàu mang cờ Pakistan ở Vịnh. Islamabad bắt đầu liên hệ với một số nhà buôn hàng hóa lớn nhất thế giới để xem liệu họ có tàu nào có thể đi qua Hormuz trong khi tạm thời treo cờ Pakistan hay không, theo những người am hiểu về các cuộc thảo luận.
Một trong những người này cho biết Pakistan đang tìm kiếm những con tàu lớn nhất mà họ có thể tìm thấy trong khu vực, bao gồm cả các siêu tàu chở dầu có khả năng chở 2 triệu thùng mỗi chiếc. Việc sắp xếp cho họ đi qua eo biển này sẽ là một cách để thể hiện sự thành công của các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột. Ít nhất hai công ty thương mại dầu mỏ lớn đã nhận được lời đề nghị này.
Sự sắp xếp này cho thấy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đang kiểm soát đáng kể hoạt động vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz, điểm nghẽn hàng hải quan trọng mà thông thường một phần năm lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua.
Những người trong ngành vận tải biển và các quan chức chính phủ có hiểu biết trực tiếp về các cuộc đàm phán cho biết IRGC đã bắt đầu thu phí từ các tàu đi qua và ưu tiên cho các tàu đến từ các quốc gia mà họ cho là thân thiện, đồng thời đe dọa tấn công các tàu đến từ các quốc gia mà họ coi là kẻ gây hấn.
Ủy ban An ninh Quốc gia Iran đã thông qua một dự luật sẽ áp đặt phí đối với eo biển Hormuz, hãng thông tấn bán chính thức Fars đưa tin, trích dẫn một thành viên của ủy ban.
Các nhà điều hành tàu phải liên hệ với một công ty trung gian có liên kết với IRGC và cung cấp thông tin về quyền sởhữu tàu, quốc tịch, danh sách hàng hóa, điểm đến, danh sách thủy thủ đoàn và dữ liệu từ hệ thống nhận dạng tự động (AIS) – một thiết bị phát đáp mà tàu sử dụng để ghi lại và phát sóng vị trí của mình.
Công ty trung gian chuyển hồ sơ cho Bộ Tư lệnh tỉnh Hormozgan thuộc Hải quân IRGC để kiểm tra lý lịch tàu, đảm bảo rằng tàu không có liên hệ với Israel, Mỹ hoặc các quốc gia khác mà Iran coi là kẻ thù.
Nếu một tàu đáp ứng được các tiêu chí, các cuộc thảo luận về phí cầu đường sẽ bắt đầu. Những người này cho biết người Iran có hệ thống xếp hạng từ một đến năm cho các quốc gia, với các tàu từ các quốc gia được coi là thân thiện hơn có nhiều khả năng nhận được các điều khoản tốt hơn. Đối với tàu chở dầu, giá khởi điểm trong các cuộc đàm phán thường vào khoảng 1 đô la Mỹ/thùng dầu, được thanh toán bằng nhân dân tệ hoặc stablecoin – các loại tiền điện tử được neo vào giá trị của tiền tệ mạnh.
Sau khi phí được thanh toán, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) sẽ cấp mã giấy phép và hướng dẫn tuyến đường. Các tàu phải treo cờ của quốc gia đã đàm phán thỏa thuận đi lại, và trong một số trường hợp, phải thay đổi đăng ký chính thức sang quốc gia đó.
Khi tiếp cận eo biển Hormuz, tàu sẽ phát mã số của mình qua radio tần số rất cao, và được một tàu tuần tra hộ tống đi qua eo biển, gần bờ biển giữa một nhóm đảo đã được những người trong ngành gọi là “trạm thu phí của Iran”.
Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy số lượng tàu đi qua eo biển Hormuz đã tăng nhẹ trong tuần qua, mặc dù chỉ bằng một phần nhỏ so với mức trước chiến tranh.
| Ngày | Số tàu đi qua eo biển Hormuz |
|---|---|
| 9/3 | 3 |
| 15/3 | 6 |
| 26/3 | 5 |
| 30/3 | 7 |
Trong một bức thư gửi Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) - cơ quan giám sát hàng hải thế giới - vào tháng này, Iran cho biết các tàu thuyền liên kết với các quốc gia không thù địch có thể được đi qua eo biển Hormuz một cách an toàn. Iran nói thêm rằng họ đang hạn chế những tàu thuyền mà họ coi là thù địch.
“Là quốc gia ven biển giáp eo biển, Cộng hòa Hồi giáo Iran, hoàn toàn phù hợp với các nguyên tắc và quy tắc đã được thiết lập của luật pháp quốc tế, đã hạn chế việc đi lại của các tàu thuyền thuộc về hoặc liên kết với những kẻ gây hấn,” bức thư nêu rõ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hôm 31/3 rằng ông muốn chấm dứt cuộc chiến của Mỹ với Iran trong vòng hai hoặc ba tuần, bất kể eo biển Hormuz có được mở lại hay không. Sáng thứ Tư (1/4), ông Trump nói rằng một lệnh ngừng bắn chỉ có thể thực hiện được nếu eo biển được mở cửa.
