Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đánh giá cao nỗ lực của các Bộ, ban ngành và địa phương trong việc triển khai các dự án đường sắt thời gian qua. Đây là những dự án quan trọng, đóng góp hiệu quả vào thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ 14 của Đảng và mục tiêu tăng trưởng 02 con số.
Đây là lĩnh vực mới, phức tạp, có nhiều khó khăn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị. Việc triển khai các dự án phải đánh giá tổng thể về kinh tế, chính trị, đối ngoại, hiệu quả, bảo đảm hiệu quả kinh tế - tài chính, phù hợp với định hướng tự chủ chiến lược về phát triển công nghiệp đường sắt, có mô hình tổ chức quản lý và vận hành phù hợp.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ chủ động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, Kết luận số 18-KL/TW ngày 02/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, chỉ đạo của Bộ Chính trị, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm và các nhiệm vụ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao trong thời gian qua; bảo đảm tiến độ, chất lượng, hiệu quả đầu tư, đúng thẩm quyền, không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc làm việc với Bộ Xây dựng, một số bộ, ngành, TP. Hà Nội, TPHCM về tình hình triển khai các dự án đường sắt - Ảnh: VGP/Phương Nguyên.
Các địa phương có dự án đi qua khẩn trương thực hiện công tác giải phóng mặt bằng ngay sau khi Bộ Xây dựng bàn giao hồ sơ và mốc giới giải phóng mặt bằng.
Bộ Xây dựng và các bộ, ngành liên quan tiếp tục rà soát để đề xuất sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện thể chế, pháp luật về hoạt động đầu tư, quản lý, vận hành khai thác các dự án đường sắt, bảo đảm hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Xây dựng khẩn trương rà soát, xây dựng, ban hành bổ sung hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn về đường sắt (đường sắt tốc độ cao, đường sắt khổ tiêu chuẩn, đường sắt đô thị) phù hợp với điều kiện Việt Nam nhưng tiệm cận được thông lệ quốc tế để áp dụng thống nhất; trong đó hoàn thành tiêu chuẩn, quy chuẩn về đường sắt đô thị trong tháng 6/2026 để áp dụng thống nhất cả nước, lưu ý cần tính đến kết nối với hệ thống đường sắt quốc gia.
Các Bộ, ngành, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, doanh nghiệp liên quan phải chủ động xây dựng kế hoạch và tổ chức triển khai đào tạo nguồn nhân lực cho đơn vị mình đáp ứng nhu cầu xã hội và gắn với nhu cầu doanh nghiệp; kinh phí đào tạo thực hiện theo quy định pháp luật.
Bộ Xây dựng chủ trì huy động các nguồn lực hợp pháp (bao gồm ODA, viện trợ không hoàn lại) để đào tạo cho các cơ quan thuộc Bộ và cần bố trí chi phí đào tạo trong các dự án để bảo đảm khả năng tự chủ trong vận hành, khai thác, bảo trì cho các dự án đường sắt mới và phát triển ngành công nghiệp đường sắt.
Bộ Xây dựng có trách nhiệm rà soát toàn bộ hệ thống định mức, đơn giá để xây dựng, ban hành bảo đảm đầy đủ phù hợp với điều kiện thực tế, xem xét đến việc khai thác, sử dụng công trình với tầm nhìn dài hạn.
Đối với các hạng mục công việc Việt Nam chưa có máy móc, thiết bị hoặc công nghệ mới, Bộ Xây dựng chủ trì làm việc với các đối tác để tiếp nhận, đánh giá và ban hành định mức công trình áp dụng riêng cho dự án, tiết kiệm, hiệu quả, đồng thời có lộ trình nghiên cứu để ban hành áp dụng chung.
Về Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn thành các thủ tục để lựa chọn tư vấn lập Báo cáo Nghiên cứu khả thi Dự án trong Quý II/2026. Các địa phương khẩn trương quy hoạch để phát huy hiệu quả kinh tế của tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.
Việc lựa chọn đối tác chuyển giao công nghệ cần phải gắn với điều kiện tiên quyết là chuyển giao công nghệ cho Việt Nam.
Dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 1,7 triệu tỷ đồng (tương đương khoảng 67 tỷ USD) có chiều dài 1.541km.
Tuyến đường sắt này có điểm đầu tại ga Ngọc Hồi (Hà Nội), điểm cuối tại ga Thủ Thiêm (TP.HCM), đi qua 15 tỉnh, thành phố sau sáp nhập với tốc độ thiết kế 350km/h. Quy mô dự án gồm 23 ga, trong đó có 5 ga hàng hóa.
Theo kế hoạch, Chính phủ dự kiến khởi công hai đoạn ưu tiên là Hà Nội - Vinh và TPHCM - Nha Trang trong năm 2026; các đoạn còn lại sẽ khởi công từ năm 2028 và phấn đấu cơ bản hoàn thành toàn tuyến vào năm 2035.
Ngọc Khánh
