Nguy cơ khủng hoảng năng lượng đang hiện hữu tại châu Âu. Theo số liệu mới nhất của Gas Infrastructure Europe công bố cuối tháng 6/2026, lượng khí đốt dự trữ trên toàn lục địa đã giảm xuống mức thấp nhất trong 15 năm. Tình trạng này làm gia tăng rủi ro đối với nền kinh tế, có thể khiến hoạt động công nghiệp đình trệ và đẩy chi phí sinh hoạt tăng cao trước mùa đông.
Sau nhiều năm nỗ lực giảm phụ thuộc vào khí đốt đường ống từ Nga, châu Âu vẫn bộc lộ những điểm yếu trong quá trình chuyển sang thị trường khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Các đợt nắng nóng mùa hè làm nhu cầu điện cho điều hòa tăng mạnh, trong khi cạnh tranh gay gắt từ các khách hàng châu Á khiến tốc độ bổ sung khí vào kho dự trữ của châu Âu chậm hơn nhiều so với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng.
Theo quy định của Liên minh châu Âu, các kho dự trữ phải đạt 90% công suất trước ngày 1/11 để bảo đảm nguồn cung cho mùa đông. Tuy nhiên, đến nay lượng khí lưu trữ mới đạt khoảng 40%, thấp hơn đáng kể so với mục tiêu.
Nguồn cung thiếu hụt ngay lập tức đẩy giá khí đốt tăng mạnh. Hợp đồng chuẩn giao tháng 11 đã tăng lên 47 euro/MWh, tương đương khoảng 6.600 shilling Kenya. Nguyên nhân đến từ việc các mỏ khí ngoài khơi Na Uy phải bảo trì ngoài kế hoạch, làm gián đoạn nguồn cung qua đường ống, trong khi các doanh nghiệp Trung Quốc, được hỗ trợ mạnh về tài chính, sẵn sàng trả giá cao hơn các công ty điện lực châu Âu để giành các lô LNG chưa ký hợp đồng dài hạn từ Qatar và Mỹ.
Mùa đông lạnh giá đang đe dọa đến nền kinh tế EU.
Giá khí đốt duy trì ở mức cao đang đe dọa năng lực cạnh tranh của các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng tại Đức và Anh. Các lĩnh vực như hóa chất, luyện thép và sản xuất phân bón vốn có biên lợi nhuận thấp sẽ buộc phải cắt giảm hoặc dừng sản xuất nếu giá khí vượt ngưỡng 50 euro/MWh.
Tại Đức, tập đoàn hóa chất BASF đang xây dựng nhiều kịch bản giảm sản lượng trong mùa đông tới. Tại Anh, chi phí năng lượng gia tăng gây áp lực lên thị trường trái phiếu doanh nghiệp, trong đó Virgin Media O2 ghi nhận lợi suất trái phiếu suy giảm do dòng tiền hoạt động bị ảnh hưởng. Trên thị trường điện bán buôn, giá khí đốt cũng tiếp tục được chuyển trực tiếp vào hóa đơn điện của các hộ gia đình.
Tác động của cuộc khủng hoảng không chỉ giới hạn trong châu Âu mà còn lan sang nhiều nền kinh tế mới nổi. Việc các nước châu Âu chấp nhận trả giá cao để thu mua LNG khiến nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp và giá năng lượng tăng lên. Theo Cơ quan Quản lý Năng lượng và Dầu khí Kenya, điều này sẽ kéo theo giá dầu diesel và dầu nhiên liệu tăng trên toàn cầu.
Giá năng lượng leo thang cũng làm tăng chi phí nhập khẩu tại các cảng lớn như Mombasa. Ngân hàng Trung ương Kenya cảnh báo xu hướng này có thể làm nới rộng thâm hụt tài khoản vãng lai, gây áp lực lên đồng shilling và làm suy yếu những thành quả kiềm chế lạm phát mà nước này đạt được trong thời gian qua. Nói cách khác, nỗ lực tích trữ khí đốt của châu Âu đang tạo thêm sức ép tài chính đối với nhiều quốc gia đang phát triển.
Trong vài tháng tới, các nhà hoạch định chính sách châu Âu sẽ phải đối mặt với bài toán rất khó. Để đạt mục tiêu lấp đầy 90% công suất kho chứa trước ngày 1/11, tốc độ bơm khí từ tháng 7 đến tháng 10 phải tăng gấp đôi so với hiện nay.
Điều này đồng nghĩa các công ty điện lực sẽ phải mua LNG trên thị trường giao ngay với mức giá rất cao. Cuối cùng, chi phí này sẽ được chuyển sang người dân thông qua ngân sách hỗ trợ hoặc giá điện cao hơn.
Hiện châu Âu gần như không còn nhiều dư địa dự phòng trong hệ thống năng lượng. Nếu mùa đông 2026-2027 lạnh hơn bình thường và nhiệt độ dưới 0°C kéo dài, khu vực này có thể phải chuyển từ đối mặt với giá năng lượng cao sang áp dụng các biện pháp phân phối nguồn cung. Kỷ nguyên năng lượng giá rẻ tại châu Âu đã khép lại, thay vào đó là bài toán thường trực về an ninh năng lượng và bảo đảm nguồn cung.
