Thị trường chứng khoán phiến 10/2 chứng kiến áp lực bán mạnh đè nặng lên loạt cổ phiếu doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Thậm chí, 4 “ông lớn” trong VN30 là BIDV (mã BID), PV Gas (mã GAS), GVR và Petrolimex (mã PLX) còn giảm kịch sàn “trắng bên mua”, “bốc hơi” gần 60.000 tỷ đồng vốn hóa.
Áp lực chốt lời diễn ra sau giai đoạn các cổ phiếu này tăng nóng và neo cao vùng đỉnh. Dù giảm sàn phiên 10/2 nhưng thị giá BID, GAS, GVR và PLX vẫn cao hơn hàng chục % so với đầu năm. Trước đó, nhóm cổ phiếu DNNN đã nổi sóng nhờ cú hích từ Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế chiến lược và kỳ vọng thoái vốn tránh rủi ro rời sàn.
Nhìn chung, sau một giai đoạn tăng nóng, hoạt động chốt lời của nhà đầu tư là điều dễ hiểu, nhất là khoảng thời gian trước kỳ nghỉ Tết dài ngày sắp đến. Hơn nữa, những kỳ vọng trong tương lai cần thời gian để phản ánh lên kết quả kinh doanh. Vì thế, tốc độ tăng giá quá nhanh khiến định giá của các doanh nghiệp này không còn thật sự hấp dẫn trong ngắn hạn.
Về dài hạn, cơ chế linh hoạt hơn được kỳ vọng sẽ tác động tích cực đến hoạt động kinh doanh của các DNNN. Theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Phân tích Chứng khoán Yuanta Việt Nam Nghị quyết 79-NQ/TW đánh dấu sự thay đổi căn bản về tư duy quản lý vốn nhà nước, từ “quản lý hạn chế” sang “kiến tạo phát triển”. Nghị quyết 79 đã tái định vị vai trò của kinh tế nhà nước là công cụ vật chất để định hướng, dẫn dắt và điều tiết nền kinh tế.
Sự thay đổi được cụ thể hóa thông qua việc tách bạch rõ hai nhóm doanh nghiệp. Với nhóm doanh nghiệp chiến lược, Nhà nước nắm giữ từ trên 50% đến 100% vốn, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như quốc phòng, an ninh, năng lượng, tài chính – ngân hàng và hạ tầng giao thông trọng điểm. Ở nhóm này, định hướng không phải là thoái vốn mà là dồn nguồn lực để hình thành các tập đoàn nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh ngang tầm khu vực.
Ngược lại, tại nhóm doanh nghiệp mang tính thương mại, nơi khu vực tư nhân có thể đảm nhiệm hiệu quả, Nghị quyết đặt mục tiêu vốn nhà nước chỉ giữ vai trò đầu tư tài chính và phải giảm xuống mức không chi phối (dưới 50%). Cách tiếp cận này nhằm mở đường cho quản trị tư nhân và thu hút dòng vốn quốc tế tham gia sâu hơn vào hoạt động doanh nghiệp.
Ngoài ra, chuyên gia nhấn mạnh rằng quy định Nhà nước chỉ nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống tại các doanh nghiệp thương mại sẽ buộc SCIC phải đẩy nhanh tiến độ thoái vốn. Nghị quyết 79 định hướng SCIC chuyển đổi từ vai trò “giữ hộ vốn” sang “kinh doanh vốn”, hoạt động như một quỹ đầu tư quốc gia theo mô hình Temasek, qua đó tạo động lực tái cơ cấu danh mục và dòng vốn vào các lĩnh vực công nghệ, hạ tầng số và năng lượng xanh.
