Nội dung này được Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nêu ra khi trình bày chuyên đề về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, sáng 29/7.
Tại hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết một trong những yêu cầu quan trọng của Trung ương là đổi mới căn bản chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
Theo Phó Thủ tướng Thường trực, việc sửa đổi Luật Đất đai lần này không chỉ hướng đến hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai mà còn bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc báo cáo nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan. (Ảnh: Quốc hội)
Đáng chú ý, Nghị quyết yêu cầu “chuyển mạnh từ tư duy ‘bồi thường tài sản bị thu hồi’ sang tư duy ‘tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất’”, trong đó “người có đất ở bị thu hồi phải có chỗ ở, điều kiện sống ngang bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ”.
Để hiện thực hóa yêu cầu này, Trung ương yêu cầu tiếp tục thực hiện chủ trương tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập để triển khai trước. Các khu tái định cư không chỉ đáp ứng yêu cầu về chỗ ở mà phải được đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, dịch vụ thiết yếu và quan tâm đến sinh kế lâu dài của người dân.
Theo Phó Thủ tướng Thường trực, phạm vi Nhà nước thu hồi đất cũng sẽ được quy định chặt chẽ hơn, chỉ thực hiện trong trường hợp thật cần thiết vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Việc quy định phải bảo đảm không quá rộng để tránh lạm dụng, nhưng cũng không quá hẹp làm ảnh hưởng đến các dự án quan trọng.
Đối với những dự án mà nhà đầu tư đã thỏa thuận được phần lớn diện tích và nhận được sự đồng thuận của đa số người sử dụng đất, Nhà nước sẽ thu hồi phần diện tích còn lại nhằm bảo đảm tiến độ thực hiện dự án.
Nhà nước quyết định giá đất, không để hình thành cơ chế nhiều giá
Một nội dung đáng chú ý khác được Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh là đổi mới cơ chế xác định giá đất. Theo đó, Nhà nước điều tiết, kiểm soát và quyết định giá đất khi đưa vào sử dụng, không để hình thành cơ chế nhiều giá.
Việc quyết định giá đất sẽ căn cứ vào mục tiêu phát triển của từng thời kỳ, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, vừa bảo đảm chi phí đầu vào hợp lý cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, việc xác định giá đất phải dựa trên dữ liệu đầy đủ, phương pháp khoa học, công khai, minh bạch; đồng thời kết nối dữ liệu đất đai với dữ liệu thuế, công chứng, ngân hàng và thị trường bất động sản nhằm ngăn chặn tình trạng thao túng giá, tạo giá ảo và đầu cơ.
Theo định hướng mới, Nhà nước sẽ ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và tỷ lệ bồi thường phù hợp với từng loại đất, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và nhà đầu tư.
Ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê
Đề cập chính sách sử dụng đất ở, Phó Thủ tướng Thường trực cho biết Trung ương tiếp tục chủ trương giao đất lâu dài đối với đất xây dựng nhà ở thương mại để bán, trong đó ưu tiên phát triển nhà chung cư. Đồng thời, chủ trương hạn chế phân lô bán nền, xây dựng biệt thự và nhà ở riêng lẻ tại khu vực đô thị, đặc biệt là các đô thị lớn.
Trung ương cũng yêu cầu quy định thời hạn sử dụng nhà chung cư theo niên hạn xây dựng công trình, đồng thời có cơ chế để chủ sở hữu thực hiện nghĩa vụ tài chính xây dựng lại chung cư khi hết thời hạn sử dụng theo quy định.
Đáng chú ý, Trung ương xác định ưu tiên dành quỹ đất để phát triển nhà ở cho thuê, đồng thời có chính sách ưu đãi về giao đất, cho thuê đất nhằm khuyến khích khu vực tư nhân tham gia phát triển thị trường nhà ở cho thuê, đáp ứng nhu cầu chỗ ở của người dân.
Về phát triển thị trường bất động sản, Phó Thủ tướng Thường trực cho biết Trung ương yêu cầu xây dựng thị trường quyền sử dụng đất và thị trường bất động sản theo hướng minh bạch, lành mạnh, ổn định và bền vững.
Theo đó, thông tin về quy hoạch, giá đất, pháp lý dự án, giao dịch, nghĩa vụ tài chính, tình trạng thế chấp và tranh chấp sẽ được công khai; từng bước bắt buộc đăng ký giao dịch quyền sử dụng đất, kết nối với hệ thống công chứng, thuế, ngân hàng và đăng ký đất đai.
Đáng chú ý, Trung ương giao nghiên cứu thí điểm cơ chế Nhà nước mua lại các dự án nhà ở thương mại mà chủ đầu tư không còn khả năng thực hiện hoặc không thể chuyển nhượng, qua đó tạo quỹ nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước để đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân.
Cùng với đó, Trung ương cũng yêu cầu nghiên cứu áp dụng các công cụ tài chính và chính sách thuế nhằm hạn chế tình trạng bỏ hoang đất, đầu cơ, găm giữ đất, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai và lành mạnh hóa thị trường bất động sản.
