Theo thống kê về số lượng cổ đông của các doanh nghiệp trong nhóm VN30 tại cuối năm 2025, đầu năm 2026, có 5 doanh nghiệp có số lượng cổ đông giảm so với năm 2024.
Trong 5 doanh nghiệp này có 3 doanh nghiệp họ nhà Vin là Vingroup, Vinhomes, Vincom Retail, ngoài ra còn có LPBank và Thế giới di động.
Đáng chú ý, họ nhà Vin là một trong những doanh nghiệp có cổ phiếu tăng giá mạnh nhất trong năm 2025. Cụ thể, giá trị cổ phiếu VIC tăng gấp 8,4 lần so với đầu năm, VHM cũng đã tăng 3,1 lần so với hồi đầu năm và VRE tăng gần 2 lần so với hồi đầu năm.
Không tăng mạnh như họ nhà Vin nhưng giá trị cổ phiếu LPB và MWG cũng đã tăng gần 44% và 47% so với hồi đầu năm.
Vinpearl là “tân binh” của thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2025 khi mới chào sàn ngày 13/5 do đó số lượng cổ đông tăng mạnh từ 117 cổ đông lên 4.897 cổ đông.
Ngoài ra, 2 doanh nghiệp có tỷ lệ cổ đông tăng mạnh nhất là Vietcombank và FPT.
Tuy nhiên, trái ngược với việc cổ đông tăng mạnh, diễn biến giá cổ phiếu của 2 doanh nghiệp lại giảm trong năm 2025. Cụ thể, giá cổ phiếu VCB giảm 5% và giá cổ phiếu FPT giảm tới 26%.
Câu hỏi đặt ra: Tại sao những doanh nghiệp có số lượng cổ đông giảm lại có xu hướng tăng giá mạnh hơn, trong khi doanh nghiệp có nhiều cổ đông hơn như VCB hay FPT lại giảm giá?
Có thể giải thích điều này theo nguyên lý cơ bản của thị trường: luật cung — cầu. Giá cổ phiếu vận động chủ yếu theo quy luật cung – cầu: khi cầu lớn hơn cung (số người muốn mua nhiều hơn số người muốn bán), giá sẽ có xu hướng tăng; ngược lại, khi cung cấp lớn hơn yêu cầu, giá sẽ giảm. Khi cân bằng cân bằng này, giá cổ phiếu ổn định cho đến khi có yếu tố mới xuất hiện.
Vấn đề nằm ở chỗ “cung” trên thị trường chứng khoán không được đo bằng số lượng cổ đông, mà bằng lượng cổ phiếu thực sự sẵn sàng giao dịch – hay còn gọi là free float. Theo định nghĩa phổ biến, free float là phần cổ phiếu có thể được mua bán tự do, không bao gồm lượng nắm giữ bởi cổ đông lớn hoặc nội bộ doanh nghiệp.
Khi số lượng cổ đông giảm, một phần có nghĩa là dòng tiền đang được tập trung vào một nhóm nhỏ nhà tư tổ chức hoặc cổ đông lớn — những người có xu hướng nắm giữ thời gian thay vì giao dịch liên tục. Số lượng cổ phiếu lưu hành thực tế trên thị trường vì thế bị thu hẹp, đẩy cán cân cung–cầu nghiêng về phía người mua và tạo lực đẩy cho giá cả.
Chiều ngược lại, trường hợp của Vietcombank hay FPT cho thấy một trạng thái khác. Số lượng cổ đông tăng lên đồng nghĩa với việc cấu trúc sở hữu trở nên phân tán hơn, và thường đi kèm với lượng cổ phiếu sẵn sàng giao dịch lớn hơn.
Cổ phiếu có free float cao thường có thanh khoản tốt hơn, nhưng cũng đồng nghĩa với việc thị trường luôn tồn tại một lượng cung đủ lớn để hấp thụ các nhịp bán ra. Trong điều kiện dòng tiền không còn duy trì ở mức cao, trạng thái “dồi dào nguồn cung” này khiến giá cổ phiếu dễ chịu áp lực điều chỉnh.
Điểm cần nhấn mạnh là số lượng cổ đông chỉ là một chỉ báo gián tiếp phản ánh sự thay đổi trong cấu trúc sở hữu. Điều quyết định vẫn là dòng tiền và kỳ vọng thị trường.
Khi dòng tiền tập trung vào một cổ phiếu có lượng cung hạn chế, giá có thể tăng rất mạnh. Ngược lại, ngay cả với doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, nếu lượng cung trên thị trường lớn và dòng tiền suy yếu, giá cổ phiếu vẫn có thể đi xuống.
