Ảnh minh họa
Nhiều nước ngỏ ý tham gia
Hiện nay, Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai dự án ĐSCT Bắc - Nam. Đây là dự án có mức đầu tư công lớn nhất lịch sử.
Vào tháng 11/2024, chủ trương đầu tư dự án được thông qua, tuyến đường này dài 1.545 km, kết nối từ Hà Nội đến TP.HCM. Khi hoàn thành, dự án giúp thời gian di chuyển giữa hai trung tâm kinh tế lớn nhất được rút ngắn từ hơn 30 giờ xuống chỉ còn 6 giờ, nếu tốc độ thiết kế đạt 350 km/h.
Nhiều quốc gia lớn quan tâm tới dự án này của Việt Nam, trong đó có Nhật Bản. Vào tháng 12/2022, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền và Trưởng Đại diện Văn phòng Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) bày tỏ mong muốn kết nối doanh nghiệp tham gia dự án. Tháng 3/2024, đại diện Bộ Tài chính Nhật Bản cho biết quan tâm và sẽ cung ứng vốn vào dự án.
Tháng 6/2024, Đại sứ Ito Naoki khẳng định Nhật Bản sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ vốn. Đến ngày 29/6/2025, lãnh đạo Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) tiếp tục nhấn mạnh mong muốn doanh nghiệp Nhật tham gia triển khai xây dựng.
Bên cạnh Nhật Bản, Trung Quốc cũng nhiều lần bày tỏ mong muốn tham gia dự án. Cụ thể, ngày 28/8/2024, Tổng giám đốc Tập đoàn Tập đoàn Xây dựng giao thông Trung Quốc (CCCC) cho biết đang theo sát các dự án giao thông lớn của Việt Nam, trong đó có ĐSCT.
Ngày 13/10/2024, tại Tọa đàm doanh nghiệp Việt – Trung, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc khẳng định muốn góp mặt vào các dự án hạ tầng, đặc biệt là dự án này. Ngày 6/11/2024, tại Côn Minh, Chủ tịch Tập đoàn Xây dựng đường sắt Trung Quốc (CRCC) cũng bày tỏ mong muốn được tham gia dự án.
Tiếp đó, ngày 14/5/2025, Công ty Công trình xây dựng Trung Quốc (CCECC) cũng nêu đề nghị tương tự. Đến 24/6/2025, tại Thiên Tân, trong buổi làm việc với phía Việt Nam, ba tập đoàn gồm Tập đoàn Đường sắt Trung Quốc (CREC), Tập đoàn Xây dựng đường sắt Trung Quốc (CRCC) và Tập đoàn Xây dựng giao thông Trung Quốc (CCCC) đều khẳng định mong muốn góp phần phát triển các dự án hạ tầng của Việt Nam, trong đó có tuyến ĐSCT Bắc – Nam.
Với Hàn Quốc, mới đây, vào ngày 23/4/2026, tại buổi làm việc ở trụ sở Chính phủ, Tập đoàn Hyundai bày tỏ mong muốn tham gia dự án này. Trước đó, Hàn Quốc cũng bày tỏ sẵn sàng chuyền giao công nghệ cho Việt Nam. Cụ thể, vào ngày 5/12/2024, tại buổi làm việc với Việt Nam, ông Kim Won Eung, Phó tổng giám đốc phụ trách kinh doanh hải ngoại Tổng công ty Đường sắt Hàn Quốc (KORAIL) cho biết Hàn Quốc sẵn sàng chuyển giao công nghệ.
Bên cạnh đó, Pháp cũng ngỏ ý muốn tham gia siêu dự án này. Vào ngày 7/5/2026, phái đoàn gồm 15 doanh nghiệp và tập đoàn lớn của Pháp có cuộc làm việc với Bộ Xây dựng nhằm tìm hiểu cơ hội hợp tác và bày tỏ mong muốn trực tiếp tham gia vào định hướng phát triển hạ tầng tại Việt Nam, trọng tâm là siêu dự án lớn nhất lịch sử của Việt Nam.
Công nghệ xây dựng của các nước có gì?
Thực tế, Nhật Bản và Trung Quốc là hai quốc gia hàng đầu về công nghệ. Với Nhật Bản, công nghệ HSR (Shinkansen) nổi tiếng trên toàn thế giới. Tàu Shikansen có hình dáng mũi dài, được thiết kế giúp giảm sức cản của không khí, còn có các vấn đề khác như giảm áp suất khí quyển trong các đoạn đường hầm, biện pháp khắc chế sự rung lắc của phần đuôi, môi trường điều khiển của nhân viên lái tàu phải có được sự đảm bảo về tầm nhìn bao quát.
Về đường ray, công nghệ HSR sử dụng đường ray đặc biệt với khoảng cách giữa các thanh ray khác biệt so với đường ray thông thường, giúp giảm ma sát và tăng tốc độ. Cùng với đó, hệ thống tàu sử dụng hệ thống định vị vệ tinh và cảm biến để theo dõi và điều chỉnh tốc độ, giúp đảm bảo an toàn và chính xác.
Một hệ thống kiểm soát tàu tự động được áp dụng để tránh tai nạn bằng cách duy trì khoảng cách an toàn giữa các tàu, đồng thời ngăn không để tốc độ vượt quá giới hạn cho phép bằng cách dùng phanh tự động. Tất cả các tàu đều được giám sát và kiểm soát bằng các hệ thống vi tính kiểm soát giao thông.
Với Trung Quốc, Tập đoàn cục điện khí hóa xây dựng đường sắt Trung Quốc cho biết, nước này sở hữu phương pháp xây dựng tự động hiện đại hàng đầu thế giới. Công nghệ này đã được thử nghiệm và thông qua để sử dụng trong các công trình chất lượng cao.
Trong đó, việc triển khai robot xây dựng điện khí hóa trên cao ở quy mô lớn là một cột mốc quan trọng trong ngành công nghiệp, chứng minh máy móc có thể đảm nhiệm phần lớn công việc tốn sức lao động, bao gồm xây dựng ĐSCT
Xây dựng bao gồm nhiều công việc như đào đất, ủi đất, đặt đường ray, xây dựng cầu và đường hầm, lắp hệ thống báo hiệu và liên lạc. Đây là cơ sở hạ tầng tốn kém, đòi hỏi lượng lớn lao động chân tay cũng như chuyên gia có trình độ và kỹ năng.
Công nghệ của Hàn Quốc được phát triển dựa trên nền tảng TGV của Pháp, sở hữu hệ thống tín hiệu số tiên tiến cho phép giám sát, điều khiển tàu từ xa với độ chính xác và an toàn cao. Hệ thống sử dụng giao thức ATP và ETCS để kiểm soát tốc độ, khoảng cách giữa các tàu, giảm thiểu rủi ro.
Ngoài ra, công nghệ mô phỏng số giúp thử nghiệm, dự đoán sự cố và tối ưu vận hành; hệ thống quản lý giao thông thời gian thực hỗ trợ điều phối lịch trình linh hoạt. Các tàu KTX còn tích hợp hệ thống thông tin liên lạc số, đảm bảo kết nối nhanh và ổn định giữa trạm điều khiển và đoàn tàu.
Với Pháp, hệ thống ĐSCT của Pháp lại là một bức tranh khác. Kể từ khi ra mắt vào năm 1981, TGV đã nổi tiếng khắp châu Âu nhờ tốc độ cao, sự thoải mái và công nghệ tiên tiến. Khác với nhiều quốc gia tách biệt hoàn toàn giữa ĐSCT và đường sắt thông thường, TGV có khả năng vận hành trên cả hai hệ thống. Cách tiếp cận này giúp mở rộng phạm vi phục vụ, cho phép tàu tiếp cận nhiều khu vực hơn, kể cả những địa phương chưa có tuyến đường riêng biệt.
TGV sử dụng năng lượng điện, qua đó giảm đáng kể lượng khí thải ra môi trường và trở thành một biểu tượng của giao thông xanh tại châu Âu. Nhờ mô hình vận hành hiệu quả, chi phí khai thác dài hạn của TGV ở mức tương đối thấp, tạo điều kiện để giá vé cạnh tranh hơn. Điều này không chỉ giúp hành khách tiết kiệm thời gian mà còn góp phần thúc đẩy xu hướng di chuyển bền vững.
Tuy vậy, mạng lưới TGV hiện vẫn chủ yếu tập trung vào các đô thị lớn, khiến khả năng tiếp cận của nhiều khu vực nông thôn còn hạn chế. Về mặt công nghệ, ĐSCT của Pháp được trang bị hệ thống tín hiệu và điều khiển tự động, kết hợp định vị GPS và các cảm biến hiện đại nhằm bảo đảm an toàn và độ chính xác trong vận hành. Song song với đó, Pháp sở hữu kỹ thuật xây dựng hạ tầng đường sắt tiên tiến, áp dụng các vật liệu mới và giải pháp thiết kế hiện đại để nâng cao độ bền, tính ổn định và tính bền vững lâu dài của các tuyến đường.
